Μικροκομοτηναίικα 25-03-2026

Μία πολύ απλοϊκή απάντηση, για το παράλογο γεγονός να διδάσκονται όλα τα παιδιά της μουσουλμανικής μειονότητας στην τουρκική γλώσσα στη Θράκη, με δεδομένο όμως ότι υπάρχουν εκτός από τους Τουρκογενείς, Πομάκοι και Ρομά, έδωσε πρόσφατα η υπουργός Παιδείας, σε ερώτηση που δέχτηκε από βουλευτή της ΝΙΚΗΣ.
Η απλοϊκή απάντηση έχει να κάνει με τον παράδοξο που συμφωνήθηκε μεταξύ των δύο χωρών Τουρκίας και Ελλάδας σε καλές εποχές. Θεωρώντας ότι εκείνη την εποχή ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι από Βορρά, με το μορφωτικό πρωτόκολλο που είχε υπογραφεί επί δικτατορίας το 1968.
Αλλά δεν ξεκαθάρισε ότι αυτό ήταν τελικά ένα μεγάλο λάθος που έκανε η ελληνική πολιτεία. Γιατί θα έπρεπε να επονομάζονται λόγου χάριν και τα μειονοτικά με την ονομασία «τουρκικά». Άλλο ένα λάθος που το πληρώσαμε.
Και φυσικά για αυτό ακριβώς υπάρχει μεγάλη δυσκολία των Πομάκων κυρίως μαθητών αλλά και των Ρομά να μάθουν σωστά τουρκικά. Και για αυτό διαμαρτύρονται κάποιοι ακραίοι σήμερα που ξέχασαν την Πομακική καταγωγή τους και ότι δεν είναι τουρκογενείς, ότι θέλουν περισσότερους μετακλητούς δασκάλους από την Τουρκία για να μάθουν σωστά τη γλώσσα.
Φαίνεται όμως ότι αυτό το λάθος θα μπορούσε να διορθωθεί, όπως διορθώθηκαν κι άλλα. Κι εκεί θα πρέπει να επισημάνουμε την παντελή έλλειψη γνώσης της πραγματικότητας, αλλά και την αδυναμία της ελληνικής πολιτείας και του αρμόδιου υπουργείου να έχει μία επίσημη γλώσσα στην Πομακική τουλάχιστον αλλά και στη Ρομανί, έστω με κάποια βιβλία να διδάσκεται στο πανεπιστήμιο.

Έχουν γίνει τέτοιες προσπάθειες καταγραφής στο παρελθόν και από το πανεπιστήμιο Ιωαννίνων για τη γλώσσα των Ρομά, επί χρόνια μάλιστα ασχολήθηκαν με αυτό το ζήτημα, συνεργάστηκαν και με Ρομά από την Ροδόπη, φτιάχνοντας κα ένα λεξικό.
Όπως και το ΔΠΘ προσπάθησε να καταγράψει την Πομάκικη γλώσσα, αλλά και μια πολύ μεγάλη προσπάθεια καταγραφής της πομάκικης γλώσσας, λογοτεχνίας, ποιημάτων, τραγουδιών, ιστορίας και ενός λεξικού έχει γίνει από καθηγητές και από δασκάλους στην Ξάνθη. Σε συνεργασία με τους Πομάκους και με τους προέδρους των συλλόγων τους.
Αλλά και αυτά πετάχτηκαν στα αζήτητα από ότι φαίνεται, αντιμετωπίζοντας τις γνωστές δυσκολίες, τη γραφειοκρατία και τις αγκυλώσεις, να ασχοληθούν κάποιοι σοβαρά για να πολιτογραφηθεί ως επίσημη η γλώσσα αρκετών χιλιάδων κατοίκων στη Θράκη και ως μητρική.
Και να προστατευτούν οι ρίζες και οι καταβολές τους, να διασωθεί η ιστορία τους και η παράδοση. Αφού ακόμα οι περισσότεροι κάτοικοι στα Πομακοχώρια Ροδόπης και Ξάνθης κυρίως, αυτή τη γλώσσα χρησιμοποιούν προφορικά μεταξύ τους.
Θα έπρεπε ακόμα να αναδειχθούν οι πολιτισμικές τους διαφορές, οι ενδυματολογικές συνήθειες, τα ήθη και τα έθιμα τους αλλά και γενικότερα ο πολιτισμός τους, που ήταν εντελώς διαφορετικός, από των Τουρκογενών.
Φαίνονταν από τα πομάκικα πανηγύρια πως στήνονταν πάνω στο χωριά τους που σταδιακά τα μετέτρεψαν κάποιοι σε τουρκοπανηγύρια. Τα γνώριζαν όλα αυτά στα κεντρικά και τα άφηναν να εξελίσσονται, χωρίς να λύνουν τα προβλήματα. Ένοιωθαν μάλλον ένοχοι από την απομόνωση της …μπάρας που εφάρμοσαν επί χρόνια
Και έτσι σταδιακά τους άφησαν να πολιτογραφούνται τουρκογενείς, όπως έγινε στο διάβα του χρόνου, με την αμέριστη συμπαράσταση και προπαγάνδα του προξενείου και της Άγκυρας και τη βοήθεια των ακραίων και συμπαραστατών από την περιοχή μας.

Βέβαια μεγάλο ρόλο έπαιξε και η κοινή θρησκεία που άμβλυνε τις διαχωριστικές τους γραμμές και άρχισαν οι μεικτοί γάμοι, γεγονός που ήταν αδιανόητο πριν για τους περισσότερους. Άσχετα κι αν είχαν διαφορετική γλώσσα και πολιτισμό.
Και φτάσαμε στο σήμερα φυσικά που σαφώς είναι δύσκολο να αλλάξουν μερικά πράγματα μετά από τα μεγάλα λάθη που αφέθηκαν και προσέφεραν μάλλον τις χειρότερες υπηρεσίες στον τόπο μας.
Με αποτέλεσμα σήμερα να το βλέπουμε μετ’ επιτάσεως οι περισσότεροι εκ των ακραίων όπως και η Τουρκία, αλλά και τα τοπικά τους δεκανίκια να θέλουν να πετύχουν μία εθνοτική ταυτότητα για τη μειονότητα, την «τουρκική».
Λάθη επί λαθών που τα πληρώνουμε ακριβά βέβαια, αλλά τα αντιλαμβανόμαστε μάλλον όταν είναι πολύ αργά. Και οι απλοϊκές απαντήσεις όμως αυτού του στυλ της υπουργού προφανώς δεν λύνουν το πρόβλημα.
Αλλά ακόμα και σήμερα μπορεί να γίνει μία σοβαρή προσπάθεια τουλάχιστον μέσω του ΔΠΘ, συλλόγων Πομάκων και Ρομά και σε συνεργασία με διάφορα κέντρα ερευνών, για να καταγραφούν και να διασωθούν αυτές οι γλώσσες. Και να υπάρχει η δυνατότητα σε κάποιους που θέλουν να μπορούν να τις διδαχτούν.
Γιατί η γλώσσα είναι το εφαλτήριο για να συνειδητοποιείται κάποιος, να αντιλαμβάνεται την καταγωγή του και τη διαφορετικότητά του, στο πολυπολιτισμικό μωσαϊκό στην περιοχή μας.

Τα ίδια λάθη ακριβώς έγιναν και με τα βιβλία και τα μαθήματα της τοπικής ιστορίας. Έγινε μια μεγάλη προσπάθεια καταγραφής από ομάδες που συγκροτήθηκαν καθηγητών και δασκάλων, αλλά και πανεπιστημιακών, πανελλαδικά, αλλά και στην περιοχή μας.
Καταγράφτηκαν όλες οι τοπικές ιστορίες ώστε να γνωρίζουν οι πολίτες την ιστορία της περιοχής τους, αλλά μάλλον κι αυτές κατέληξαν στα συρτάρια, ή στα υπόγεια προφανώς του υπουργείου.
Κι έτσι πολλές φορές που έχουμε εθνικές γιορτές, ή τοπικές, δεν γνωρίζουν τα παιδιά σήμερα το τι προσέφεραν οι πρόγονοί μας σε τοπικό επίπεδο και στους μεγάλους αγώνες εθνικούς και απελευθερωτικούς, αλλά και τοπικά.
Είναι αδιανόητο σήμερα να ρωτάς συμπολίτες μας που σε λίγο θα γιορτάσουν την Απελευθέρωση της πόλης μας την 14η Μαΐου, τι γιορτάζουμε και από ποιους απελευθερωθήκαμε και να παίρνεις εντελώς λανθασμένες απαντήσεις. Ευτυχώς υπάρχουν εκπαιδευτικοί που τα θυμίζουν έστω και την παραμονή της γιορτής.
Τόσο δύσκολο είναι να διδαχτεί η τοπική ιστορία στα σχολεία, έστω και ένα μάθημα μιας ώρας ανά δεκαπενθήμερο; Προσπάθεια και πολιτική βούληση χρειάζεται και αποφάσεις που δεν κοστίζουν ακριβά. Αλλά προσφέρουν τα μέγιστα για να έχουμε συνειδητοποιημένους πολίτες που γνωρίζουν ακριβώς την ιστορία τους, αλλά και το κατά πόσο τοπικά συνέβαλαν στους πολέμους και στους αγώνες που πραγματοποίησε η χώρα μας, οι πρόγονοι μας.