Φωτογραφίες - ντοκουμέντα από την περίοδο Διασυμμαχικής Διοίκησης της Θράκης

Μοιραστείτε το

Οι φωτογραφίες αποτελούν ιστορικό «θησαυρό» και παραχωρήθηκαν προς χρήση στον «Χ» από το αρχείο των Τριαντάφυλλου Παπαδάκη, Χρήστου Χατζηπέμου, Θρασύβουλου Παπαστρατή και Σιδέρη Δελτσίδη

Οι ιστορικές φωτογραφίες που παρουσιάζει σήμερα ο «Χ» αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια αυτής της μεταβατικής – αλλά εξαιρετικά σημαντικής ιστορικά - περιόδου

Η Θράκη γιορτάζει σήμερα τα Ελευθέριά της, μια ημέρα βαθιάς ιστορικής μνήμης και συλλογικής υπερηφάνειας για ολόκληρη την περιοχή. Με αφορμή αυτή τη σημαντική επέτειο, ο «Χρόνος» φωτίζει μια λιγότερο γνωστή, αλλά καθοριστική πτυχή της ιστορίας μας: την περίοδο της Διασυμμαχικής Διοίκησης της Θράκης, που προηγήθηκε της απελευθέρωσης και άνοιξε τον δρόμο για την ενσωμάτωση της Θράκης στον εθνικό κορμό.

Η Διασυμμαχική Διοίκηση εγκαθιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 1919, σε μια εποχή που η Δυτική Θράκη βρισκόταν σε μεταβατικό καθεστώς μετά την ήττα της Βουλγαρίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι Μεγάλες Δυνάμεις, διστακτικές ακόμη ως προς την άμεση απόδοση της περιοχής στην Ελλάδα, επέλεξαν ένα ιδιότυπο «πολιτικοστρατιωτικό» σύστημα διοίκησης, υπό τον Γάλλο στρατηγό Σαρπί, με έδρα την Κομοτηνή. Η πόλη μετατράπηκε σε κέντρο αποφάσεων, όπου συνυπήρχαν στρατιωτικές δυνάμεις, διπλωματικές αποστολές και τοπικοί παράγοντες, σε μια περίοδο έντονων ζυμώσεων και διαπραγματεύσεων.

Τα εγκαίνια και η θεμελίωση από το στρατηγό Σαρπί της γέφυρας, που συνέδεε το τέλος της οδού Βενιζέλου με την οδό Τσανακλή. Η γέφυρα ήταν για πολλά χρόνια γνωστή και ως γέφυρα των Γάλλων.

Συνεδρίαση προσωρινής επιτροπής διοίκησης Θράκης υπό την αιγίδα της Γαλλίας (διακρίνεται πλήθος γαλλικών σημαιών) στην αίθουσα «χαρτών» στο κτήριο πίσω από το πολεμικό μουσείο Κομοτηνής.

Η γνωστή φωτογραφία της προσωρινής διοίκησης Θράκης στο… μπαλκονάκι, όπου πλέον στεγάζονται τα νυν και τα παλιά δικαστήρια (τότε λειτουργούσε σαν «νομαρχία»).

Η προσωρινή διοίκηση με τους στρατηγούς παρακολουθεί μάλλον κάποιο ποδοσφαιρικό αγώνα (γαλλική σημαία)

Στην ελληνική πλευρά, καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε ο Χαρίσιος Βαμβακάς, ο οποίος, τότε ως αντιπρόσωπος της Ελληνικής Κυβέρνησης, εργάστηκε συστηματικά για την προώθηση της ελληνικής παρουσίας και την προετοιμασία της επικείμενης προσάρτησης. Η δράση του υπήρξε κρίσιμη, καθώς συνέβαλε στη διαμόρφωση των συνθηκών που οδήγησαν, τον Μάιο του 1920, στην επίσημη απόδοση της περιοχής στον ελληνικό στρατό και στην εγκατάσταση ελληνικής διοίκησης.

Μπροστά στη Λέσχη Κομοτηναίων Γάλλοι στρατιωτικοί αριστερά και Έλληνες αξιωματικοί δεξιά. Με την ανοιχτόχρωμη στολή ο γενικός διοικητής την Αντάντ στη Βόρεια Ελλάδα στρατηγός Δεσπερέ (οδός στη Θεσσαλονίκη). Αριστερά από τον στρατηγό με τα πολιτικά διακρίνεται ο Χαρίσιος Βαμβακάς (απεσταλμένος του Ελευθέριου Βενιζέλου) και δεξιά από τον στρατηγό ο Ζυμβρακάκης.

Άποψη στρατώνων Κομοτηνής και στο βάθος η πόλη (1920)

Το εσωτερικό του μητροπολιτικού ναού της Παναγίας (εντός του τείχους) σημαιοστολισμένο με γαλλικές σημαίες ενόψει πιθανότατα κάποιας δοξολογίας ή κάποιας άλλης γιορτής.

Φωτογραφικά ντοκουμέντα - Η ιστορική τους αξία στο σήμερα

Οι ιστορικές φωτογραφίες που παρουσιάζει σήμερα ο «Χ» αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια αυτής της μεταβατικής - αλλά εξαιρετικά σημαντικής ιστορικά - περιόδου. Προέρχονται από τα αρχεία των Τριαντάφυλλου Παπαδάκη, Χρήστου Χατζηπέμου, Θρασύβουλου Παπαστρατή και Σιδέρη Δελτσίδη, οι οποίοι τις παραχώρησαν για το παρόν αφιέρωμα. Τους ευχαριστούμε για την ευγενική παραχώρηση και την περιγραφή όσων απαθανατίζονται στα ντοκουμέντα.

Παρέλαση μπροστά από τα σημερινά παλιά δικαστήρια ελληνικού και γαλλικού στρατού (στο «μπαλκόνι» διακρίνονται ελληνικές σημαίες και στο έδαφος γαλλικές).

Όπως μας διηγήθηκε ο κ. Παπαδάκης, οι φωτογραφίες αυτές ήρθαν στην κατοχή τους, σταδιακά και μετά από πολύ προσωπικό κόπο, μετά από συμμετοχή σε δημοπρασίες σε Γαλλία, Βέλγιο και Τουρκία. Η προσπάθεια ξεκίνησε από την αγάπη τους για τον τόπο και την ιστορία του, ενώ γίνεται διαρκής προσπάθεια εμπλουτισμού του λευκώματος. Μερικά από τα ντοκουμέντα παραχωρήθηκαν αφιλοκερδώς στον Δήμο Κομοτηνής και δημοσιεύτηκαν στον επετειακό τόμο για τη συμπλήρωση ενός αιώνα Ελευθερίας. Μελλοντικά, αναμένεται να δωριστούν στα Γενικά Αρχεία του Κράτους.

Η σημερινή οδός Βενιζέλου (στο βάθος η Τσανάκλειος) με τον εποχούμενο στρατηγό Σαρπί να πηγαίνει σε κηδεία στρατιωτικού.

Μέσα από αυτές τις εικόνες αναδύεται μια Θράκη που αλλάζει: στρατιωτικά φυλάκια, διοικητικά κτίρια, στιγμιότυπα της καθημερινότητας και πρόσωπα που έζησαν από κοντά μια εποχή γεμάτη αβεβαιότητα αλλά και ελπίδα. Σήμερα, περισσότερο από έναν αιώνα μετά, η επέτειος των Ελευθερίων δεν αποτελεί μόνο υπενθύμιση της απελευθέρωσης, αλλά και ευκαιρία να αναστοχαστούμε τις λιγότερο προβεβλημένες σελίδες της ιστορίας μας, οι οποίες δυστυχώς δεν διδάσκονται επαρκώς στα σχολεία. Η Διασυμμαχική περίοδος, συχνά στη «σκιά» των μεγάλων γεγονότων, υπήρξε κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα που οδήγησε στη σημερινή Θράκη.

Το εσωτερικό της Παναγίας χωρίς γαλλικούς σημαιοστολισμούς.

Οι στρατηγοί Σαρπί και Δεσπερέ αναχωρούν μαζί από την Κομοτηνή. Στο κτήριο βρισκόταν η στρατιωτική διοίκηση των Γάλλων και σήμερα εδρεύει η Ταξιαρχία της λεωφόρου Ηρώων.

Με σεβασμό στη μνήμη και με αίσθηση ευθύνης απέναντι στην ιστορική αλήθεια, ο «Χρόνος» παρουσιάζει αυτό το αφιέρωμα ως φόρο τιμής σε όσους έζησαν, εργάστηκαν, αγωνίστηκαν και πέθαναν για να φτάσουμε στη μέρα της 14^ης Μαΐου.

Live ενημέρωση

Ακολουθήστε το xronos.gr στο Google News