Τοπική Αυτοδιοίκηση: Έρχονται, ξανά, αλλαγές στον τρόπο εκλογής περιφερειαρχών και δημάρχων

Χρ. Τοψίδης: «Θα εισηγηθώ με σοβαρότητα τις προτάσεις σας στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης Περιφερειών»

Οι αυτοδιοικητικές εκλογές του 2019 διεξήχθησαν με το σύστημα της απλής αναλογικής που εγκαθίδρυσε η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Οι αυτοδιοικητικές εκλογές του 2023 διεξήχθησαν με το σύστημα του 2014, δηλαδή την ενισχυμένη αναλογική που επανέφερε ως σύστημα η Κυβέρνηση της ΝΔ στην πρώτη της θητεία.

Όσο για τις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2029… κανείς δεν ξέρει με απόλυτη βεβαιότητα με πιο σύστημα θα γίνουν. Αυτό το διάστημα το Υπουργείο Εσωτερικών επεξεργάζεται ένα ογκωδέστατο νομοσχέδιο, που βρίσκεται στη φάση του διαλόγου, όχι της δημόσιας διαβούλευσης. Η μεταρρύθμιση του ΥΠ.ΕΣ., μεταξύ πολλών ακόμη αλλαγών, στοχεύει στην κατάργηση του β’ γύρου, ώστε Περιφερειάρχες και Δήμαρχοι να εκλέγονται από τον α’ γύρο.

Παράλληλα, προωθούνται αρκετές μεταρρυθμίσεις, με πιο σημαντική την απόκτηση σαφούς νομοθετικού πλαισίου για την αυτοδιοίκηση β’ βαθμού, δηλαδή τις αιρετές Περιφέρειες. Οι Περιφέρειες λειτουργούν μέχρι σήμερα, σχεδόν δύο δεκαετίες μετά την «κατασκευή» τους, με νομοθετήματα της τοπικής αυτοδιοίκησης α’ βαθμού, διάσπαρτους νόμους περί δημόσιας διοίκησης, προεδρικά, ακόμη και… βασιλικά (!) διατάγματα.

Για τις παραπάνω δύο αλλαγές και συνολικά για την επιχειρούμενη μεταρρύθμιση του ΥΠ.ΕΣ. συνεδρίασε το Περιφερειακό Συμβούλιο Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης το απόγευμα της Δευτέρας 12 Ιανουαρίου. Πριν ξεκινήσουμε την καταγραφή, πάντως, θα προσπαθήσουμε να ξεδιαλύνουμε το νέο τρόπο εκλογής Περιφερειακών και Δημοτικών Αρχών. Βέβαια, το παρακάτω μπορεί να μην είναι το τελικό κείμενο που θα αποφασίσει η Κυβέρνηση.

Περιφερειάρχης και Δήμαρχος από την α’ Κυριακή
Η πιο βασική αλλαγή που επιχειρείται είναι η κατάργηση του β’ γύρου των εκλογών. Η β’ Κυριακή συνέβαινε μεταξύ των δύο πρώτων συνδυασμών, εάν κανείς δεν είχε λάβει 43%+1. Με τη μεταρρύθμιση, αρχικά το ποσοστό νίκης στην α’ Κυριακή κατεβαίνει στο 42%+1. Όμως, εάν κανένας συνδυασμός δεν λάβει αυτό το ποσοστό στην κάλπη, δεν πάμε σε β’ Κυριακή μεταξύ των δύο πρώτων συνδυασμών!

Αντί για την επαναληπτική διαδικασία (β’ Κυριακή) καθιερώνεται η συμπληρωματική ψήφος (δεύτερη προτίμηση στο ψηφοδέλτιο της α’ Κυριακής). Οι ψηφοφόροι έχουν τη δυνατότητα (όχι την υποχρέωση) να δηλώνουν μια δεύτερη επιλογή για άλλον υποψήφιο Δήμαρχο/Περιφερειάρχη. Οι δεύτερες προτιμήσεις προσμετρώνται στους δύο επικρατέστερους υποψηφίους. Ο υποψήφιος που θα συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους (πρώτες + δεύτερες) εκλέγεται, ακόμα κι αν δεν ξεπερνά το όριο, διασφαλίζοντας εκλογή σε κάθε περίπτωση.

Χρ. Τοψίδης: «Σημαντική νομοθετική μεταρρύθμιση»
«Σημαντική νομοθετική μεταρρύθμιση», την χαρακτήρισε στην εισήγησή του ο περιφερειάρχης Χριστόδουλος Τοψίδης. Εξήγησε ότι βρισκόμαστε ακόμη στο στάδιο πριν τη δημόσια διαβούλευση, δηλαδή στη συζήτηση, άρα οι προτάσεις έχουν πραγματική αξία. «Θα εισηγηθώ με σοβαρότητα τις προτάσεις σας στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας», δεσμεύτηκε.

Αναγνώρισε ως θετική εξέλιξη, το ότι για πρώτη φορά στην ιστορία της αιρετής Περιφέρειας, γίνεται προσπάθεια να συγκεντρωθούν σε ένα ενιαίο κείμενο όλοι οι νόμοι που διέπουν τη λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης β’ βαθμού. Αναφορικά με τις επικείμενες αλλαγές στην εκλογική διαδικασία, δεν εξέφρασε κάποια διαφωνία, αν και συνολικά επιφυλάχθηκε ότι θα μελετήσει ακόμη περισσότερο τα ογκώδη κείμενα, πριν τη συνάντησή του με τον υπουργό.

Δύο ενστάσεις από τον Χρήστο Μέτιο
Την επιχειρούμενη μεταρρύθμιση ως σημαντικό βήμα για την τοπική αυτοδιοίκηση β’ βαθμού αναγνώρισε ο επικεφαλής της Αντιπολίτευσης Χρήστος Μέτιος. Εξέφρασε, πάντως, δύο παρατηρήσεις:

Η πρώτη αφορούσε τα οικονομικά των Περιφερειών. «Ήλπιζα», είπε χαρακτηριστικά, να λυνόταν το θέμα, αναφερόμενος στους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρων των Περιφερειών. Εξήγησε ότι κανείς δεν γνωρίζει τι μέλλει γενέσθαι με το ΕΣΠΑ, συνεπώς οι Περιφέρειες πρέπει να έχουν όσο το δυνατό περισσότερους δικούς τους πόρους. Η δεύτερη αφορούσε το νέο εκλογικό σύστημα. Εδώ εξέφρασε ένσταση αναφορικά με την μη καταμέτρηση της δεύτερης επιλογής σε ψηφοδέλτια, στα οποία η πρώτη επιλογή Περιφερειάρχη ή Δημάρχου είναι στις δύο πρώτες θέσεις.

Περιορισμό του Περιφερειακού Συμβουλίου, κατήγγειλε ο Στ. Ηλιόπουλος
Επιχειρείται περιορισμός των αρμοδιοτήτων του Περιφερειακού Συμβουλίου κι ενίσχυση οργάνων όπως η Περιφερειακή Επιτροπή, κατήγγειλε ο επικεφαλής της Ανεξάρτητης Ενωτικής Πρωτοβουλίας Στέργιος Ηλιόπουλος. Προειδοποίησε ότι η επιχειρούμενη μεταρρύθμιση δεν είναι απλώς μία τυπική διαδικασία, αλλά αφορά άμεσα τον τρόπο λειτουργίας της τοπικής αυτοδιοίκησης. Αναφορικά με τη νέα διαδικασία ψηφοφορίας, κατηγόρησε την Κυβέρνηση ότι επιχειρεί να δημιουργήσει τεχνητές πλειοψηφίες. Αντιπαρέβαλε ως καλύτερο εκλογικό σύστημα την απλή αναλογική που ίσχυσε στις κάλπες του 2019. Παρατήρησε, τέλος, ότι μεταβιβάζονται αρμοδιότητες, χωρίς αντίστοιχους πόρους και προσωπικό.

Δ. Κλάδης: «Απορρίπτουμε κατηγορηματικά το νέο Κώδικα»
«Απορρίπτουμε κατηγορηματικά το νέο Κώδικα», ξεκαθάρισε ο επικεφαλής της Λαϊκής Συσπείρωσης Διονύσης Κλάδης. Προειδοποίησε ότι η μεταρρύθμιση συνεχίζει την υποστελέχωση και την υποχρηματοδότηση της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς επίσης επιτείνει «την αφαίμαξη του λαού μέσω της ανταποδοτικοτητας (τελών)». Προειδοποίησε, επίσης, για νέα χαράτσια σε βάρος των πολιτών, ενώ για το νέο σύστημα εκλογής παρατήρησε ότι παραμένει το καθεστώς απόλυτης πλειοψηφίας στα έδρανα για τη νικήτρια παράταξη.

Περισσότερους πόρους και προσωπικό, διεκδικεί ο περιφερειάρχης
Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Χριστόδουλος Τοψίδης συμφώνησε στα αιτήματα της Αντιπολίτευσης, ότι η Περιφέρεια πρέπει να ενισχυθεί με πόρους και προσωπικό, όχι μόνο με αρμοδιότητες. Καταληκτικά, πάντως, στάθηκε στο ότι μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες συζητείται ένα νομοσχέδιο για την αυτοδιοίκηση β’ βαθμού, το οποίο ενισχύει τον ρόλο της.