Χασάν Μπαντάουη: Ο Αιγύπτιος καθηγητής που υπεραμύνεται τον ελληνιστικό πολιτισμό

Καμία άλλη περιοχή στον σημερινό κόσμο δεν είναι τόσο σημαντική όσο η Μέση Ανατολή, και κανένας λαός δεν είναι πιο παρεξηγημένος από τους Άραβες, υποστήριζε ένας γνώστης του χώρου ο Αλμπέρτ Χορανί,  όπου ο έγκριτος ιστορικός της Οξφόρδης διηγείτο την πραγματική ιστορία των αραβικών λαών, από την εξάπλωση του Ισλάμ μέχρι το Παλαιστινικό ζήτημα, από τον προφήτη Μωάμεθ μέχρι τον Μουαμάρ Καντάφι στο βιβλίο του για τον πολιτισμό και την παρουσία του Αραβικού κόσμου που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ψυχογιός πριν τρία χρόνια. Όλα αυτά μου ήρθαν στο νου με την νέα προσέγγιση που έκανε με πολλά προσωπικά στοιχεία προϊόν επιστημονικής έρευνας, ο καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Χασάν Μπαντάουη, που φιλοξενήθηκε στο Εθνολογικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης της Αγγελικής Γιαννακίδου, μιλώντας σ΄ένα κατάμεστο Θρακιώτικο κοινό. Εκεί είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε μαζί του και να αναφερθεί στο χθες με πυξίδα την ιστορία. αλλά και στο αύριο των χωρών αυτών που με την επανάσταση των λαών τους και τον ξεσηκωμό που παρατηρούμε σε μια σειρά αραβικών χωρών όπως Τυνησία, Συρία, Αίγυπτο, Λιβύη, «είναι χρυσή ευκαιρία να προβληματιστούμε ότι το στάσιμο δεν μοσχοβολάει και χωρίς ταραχή δεν υπάρχει αταραξία, ανανέωση, ελπίδα» θα πει μιλώντας στον «Χρόνο».   Ο κ. Χασάν Μπαντάουη υπενθυμίζουμε ότι είναι Αιγύπτιος, επίκουρος καθηγητής Αραβολογίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου στη Θεσσαλονίκη, έχει σπουδάσει ελληνική Κλασική Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου και το μεταπτυχιακό του αφορά στην ελληνιστική εποχή. Είναι παντρεμένος με Ελληνίδα και ζει στην χώρα μας.

Τι κοινό μπορεί να έχει ο αραβοισλαμικός πολιτισμός με τον βυζαντινό; Είναι μια πρόκληση, ένα θέμα αρκετά ελκυστικό και ενδιαφέρον όπως το προσεγγίζετε διερευνητικά και επιστημονικά κ. καθηγητά.

-Υπάρχουν πολλά κοινά στοιχεία του Βυζαντίου με τον αραβικό κόσμο. Δηλαδή και οι δύο ήταν δύο υπερδυνάμεις της εποχής, με κοινό πολιτισμικό υπόβαθρο, τον ελληνιστικό πολιτισμό, δηλαδή τον πολιτισμό της συνάντησης του ελληνικού με του ανατολικού κόσμου και αυτό ήταν που έφερε κοντά αυτούς τους δύο φαινομενικά «αντίθετους κόσμους», του βυζαντίου και των αράβων. 

Σήμερα πιστεύετε ότι υπάρχει μια τάση να γνωρίσουμε τον αραβικό πολιτισμό ή υπάρχει μια διάθεση να τον θεωρήσουμε κάτι ξένο και μακρινό μας;

-Είναι αυτό το παράλογο του ελληνισμού, έρχεται κόντρα στον καιρό του. Πέρυσι για παράδειγμα το υπουργείο Πολιτισμού έκανε μια πολύ σοβαρή πράξη πολιτισμού καθιερώνοντας το έτος 2011 ως έτος αραβικού πολιτισμού και είχαμε πολλές εκδηλώσεις για τον αραβικό κόσμο. Σας θυμίζω ότι στις 16-18 Δεκεμβρίου είχαμε ένα διεθνές συμπόσιο βυζαντινού και αραβικού κόσμου και είχε μεγάλη συμμετοχή από την Ιαπωνία μέχρι την Λαπωνία, από όλο τον κόσμο, με πολύ ενδιαφέρουσες ανακοινώσεις, οι οποίες ευτυχώς τονίζουν τα σημεία προσέγγισης αυτών των δύο κόσμων και ήταν πολύ αισιόδοξη. Το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στην Θεσσαλονίκη οργάνωσε μια έκθεση που εγκαινιάστηκε 15 Οκτωβρίου του 2011 και θα τελειώσει τέλος Ιανουαρίου 2012 και είχα την τιμή και την χαρά να προλογίσω τον δίγλωσσο κατάλογο της. Εκεί έκανα και δύο ομιλίες, η μία ήταν στις 10 Νοεμβρίου για τα σημεία προσέγγισης Αράβων και Βυζαντινών και 26 Ιανουαρίου μια ομιλία στα πλαίσια αυτά για την συγκατοίκηση της ελληνικής με την αραβική γλώσσα…

Υπάρχει συγκατοίκηση;

-Και συγκατοίκηση και ήταν πολύ συνεπείς να πληρώνουν τα κοινόχρηστα της ιστορίας και οι δύο πλευρές.

Με την έννοια «αραβικός κόσμος», τι εννοούμε;

-Ο αραβικός κόσμος είναι ο κόσμος που καλύπτει όλη την Νότια ακτή της Μεσογείου, ξεκινώντας δυτικά από το Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Λιβύη, Αίγυπτος, Σουδάν, Σομαλία, η Αραβική πτέρυγα του λεγόμενου αραβικού κόσμου και την νοτιοδυτική Ασία όπου είναι η κοιτίδα των Αράβων, το βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας σήμερα. Υεμένη, το Ομάν,Σουδάν,τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα με το περίφημο Ντουμπάι, το Μπαχρέιν και το Κατάρ η έδρα του Αλ Τζαζίρα του περίφημου τηλεοπτικού καναλιού, το Κουβέιτ, το Ιράκ, αν υπάρχει σήμερα Ιράκ γιατί το έχουν κάνει 1000 κομμάτια προκειμένου να εκδημοκρατιστεί και μια χώρα με πρωτεύουσα την Βαγδάτη που κάποτε ήταν η πόλη με τις 1000 και 1 νύχτες σήμερα είναι με 1000 και 1 βόμβες?. Ακόμη εννοούμε την Συρία, την Ιορδανία, τον Λίβανο και την Παλαιστίνη, αυτές είναι οι χώρες που συνθέτουν τον αραβικό κόσμο που είχε σοβαρές προσεγγίσεις και συγκατοικήσεις με τον ελληνικό κόσμο.

Αυτός ο  κόσμος κ. Μπαντάουη ταράσσεται με τα γεγονότα και τις εξελίξεις που παρακολουθούμε όλοι με κομμένη την ανάσα, επαναστατεί, αλλάζει πολιτικά καθεστώτα, ζούμε μια νέα εποχή όπου όλα είναι ρευστά. Πιστεύετε ότι θα εξακολουθήσει να είναι έντονη ή θα καταλαγιάσουν ξεκαθαρίζοντας τα πράγματα και αναπνέοντας οι λαοί;

-Αυτή η εποχή των ταραχών θα οδηγήσει και ήδη οδηγεί στην αταραξία. Χωρίς ταραχές δεν υπάρχει αταραξία. Αταραξία σημαίνει εσώτερη ειρήνη και γαλήνη ψυχής και όταν εξασφαλιστεί η γαλήνη ψυχής τότε έχουμε εξωτερική ειρήνη, τότε γαληνεύει η πραγματικότητα, ο έξω κόσμος. Όσο είμαστε ταραγμένοι δεν πρόκειται να πετύχουμε ειρήνη και αυτό αποδεικνύεται από τις αποτυχημένες συναντήσεις και διαπραγματεύσεις όλων των χωρών όλου του κόσμου. Οι ταραχές στην Μέση Ανατολή, στον αραβικό κόσμο είναι χρυσή ευκαιρία να προβληματιστούμε ότι το στάσιμο δεν μοσχοβολάει και χωρίς ταραχή δεν υπάρχει αταραξία, ανανέωση, ελπίδα. Πρέπει να προβληματιστούμε γιατί η ζωή είναι κίνηση και η κίνηση είναι συνεχής αλλαγή. «Τα πάντα ρει», έλεγε ο Ηράκλειτος. 

Πείτε μου μια αραβική παροιμία που είναι χαρακτηριστική στην σκέψη σας.

-Η γνώση είναι φως και η άγνοια είναι σκοτάδι και στο σκοτάδι δεν διακρίνεις την λακκούβα από το πηγάδι, ούτε την ουρά από το φίδι.

Σας ευχαριστώ πολύ.