Το έργο του Ευάγγελου Αλμπανίδη «Ιστορία της φυσικής αγωγής και του αθλητισμού» και η ευρύτερη σημασία του

Στην εποχή μας που πολλά πρότυπα και θεσμοί καταρρέουν, που ο αθλητισμός και οι αθλητές μετατρέπονται από επιλογή ή από ανάγκη σε «εμπορεύματα», το έργο του καθηγητή Βαγγέλη Αλμπανίδη αποτελεί πυξίδα και στήριγμα σε όλους και όλες που έχουν ή αναπτύσσουν οποιαδήποτε σχέση με τη φυσική αγωγή και τον αθλητισμό

Είχα τη μεγάλη τιμή και χαρά να διαβάσω το κείμενο και να το επιμεληθώ φιλολογικά, λίγο πριν εκδοθεί, το νέο πολυσέλιδο έργο του καθηγητή Φυσικής Αγωγής στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Ευάγγελου Αλμπανίδη «Ιστορία της φυσικής αγωγής και του αθλητισμού - Στον αρχαίο και σύγχρονο ελληνικό κόσμο» του Ευάγγελου Αλμπανίδη, εκδ. University Studio Press, 2025, σελ. 776.

Νιώθω την ανάγκη πριν παρουσιάσω τον νέο τόμο, να παραθέσω ένα σύντομο εργοβιογραφικό κείμενο για τον Ευάγγελο Αλμπανίδη.

Απέκτησε το πτυχίο της Εθνικής Ακαδημίας Σωματικής Αγωγής το 1983. Υπηρέτησε ως καθηγητής φυσικής αγωγής στο Γυμνάσιο Ριζίων από το 1986 έως το 1989. Από το 1989 έως το 1998 ως αποσπασμένος στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού δίδαξε τα αντικείμενα της ιστορίας του αθλητισμού και των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων. Αναγορεύτηκε διδάκτορας Φυσικής Αγωγής του ΤΕΦΑΑ του ΔΠΘ το 1995 ολοκληρώνοντας με επιτυχία τη σχετική διαδικασία. Αντικείμενο της διδακτορικής του διατριβής ήταν: "Άθληση στη Θράκη κατά τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους". Το 1998 κατέλαβε τη θέση του λέκτορα στο ΤΕΦΑΑ του ΔΠΘ και στο γνωστικό αντικείμενο "Ιστορία φυσικής αγωγής". Είναι ΔΕΠ καθηγητής του ΔΠΘ, με πλήθος δημοσιεύσεων και δράσεων.

Τα ειδικότερα επιστημονικά - ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι: Ιστορία Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας - Ιστορία σύγχρονης ελληνικής Φυσικής Αγωγής - Ιστορία σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων - Ιστορία Χορού - Ολυμπιακή και Αθλητική Παιδεία - Φιλοσοφία Αθλητισμού και Φυσικής Αγωγής - Ηθική Αθλητισμού και Φυσικής Αγωγής - Διαπολιτισμική Εκπαίδευση.

*

Τα επιστημονικά του ενδιαφέρονται αποτυπώνονται στον πρόσφατα εκδοθέντα τόμο «Ιστορία της φυσικής αγωγής και του αθλητισμού - Στον αρχαίο και σύγχρονο ελληνικό κόσμο».

Πολύ κατατοπιστικό και ενημερωτικό είναι το κείμενο του οπισθόφυλλου του αισθητικά τέλειου βιβλίου:

«Ιδεολογική αφετηρία για τη συγγραφή του βιβλίου υπήρξε η πεποίθηση του συγγραφέα πως οποιαδήποτε προσπάθεια σύλληψης του σύγχρονου αθλητικού φαινομένου ή κατανόησης της εφαρμοζόμενης φυσικής αγωγής στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, πρέπει ουσιαστικά να επικεντρωθεί στη βαθιά γνώση της διαχρονικής τους εξέλιξης. Χωρίς πλατειασμούς και εμμονές στη λεπτομέρεια, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου προσφέρεται μια συνολική και ξεκάθαρη εικόνα τόσο της αρχαίας ελληνικής αγωνιστικής όσο και της σύγχρονης ελληνικής φυσικής αγωγής και του αθλητισμού.

Πρόκειται για ένα διδακτικό, κατά βάση, βιβλίο που απευθύνεται κυρίως σε φοιτητές/τριες Τμημάτων Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού και γι’ αυτό κρίθηκε σκόπιμο να εμπλουτιστεί με πίνακες, συνοψίσεις, ταξινομημένες παρουσιάσεις κύριων σημείων, ανακεφαλαιώσεις, ερωτήσεις κατανόησης, χάρτες, χρονολόγια κ.λπ. Στα τέσσερα μέρη του βιβλίου μελετάται η ιστορία της άθλησης στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, η πορεία της Φυσικής Αγωγής στην ελληνική εκπαίδευση κατά τον 19ο και 20ο αι. αντίστοιχα, ενώ στο τελευταίο μέρος διερευνώνται πτυχές του σωματειακού αθλητισμού στην Ελλάδα κατά τον 19ο και 20ο αι.

Το βιβλίο, μεταξύ των άλλων, επιχειρεί να δώσει απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα όπως:
• Γιατί οι αρχαίοι Έλληνες λάτρεψαν με τόσο πάθος τον αθλητισμό και τη σωματική άσκηση;
• Τι σκοπούς εξυπηρέτησε κατά καιρούς η γυμναστική (σωματική ή φυσική αγωγή) στο σύγχρονο Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα;
• Ποια η σύνδεση της γυμναστικής με το εθνικό φρόνημα και τα αλυτρωτικά κινήματα που αναπτύχθηκαν στον ελληνόφωνο κόσμο (τέλη 19ου και αρχές 20ου αιώνα);
• Ποια η εργαλειοποίηση της σωματικής αγωγής και του αθλητισμού από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα της σύγχρονης Ελλάδος (Μεταξικό καθεστώς, Δικτατορία των Συνταγματαρχών);
• Πώς εξελίχθηκε η σχέση του γυναικείου φύλου με τη φυσική αγωγή και τον αθλητισμό;».

*Να σημειώσουμε ότι το 2004 δημοσιεύθηκε το έργο του «Ιστορία της άθλησης στον αρχαίο ελληνικό κόσμο (με αναφορά στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 και στο σύγχροο ελληνικό αθλητισμό)».

Και τα δύο αυτά έργα βασίζονται στην άποψη ότι «Η ενασχόληση με την ιστορία της φυσικής αγωγής και του αθλητισμού ενισχύει το κριτικό πνεύμα του αναγνώστη […] Ιδεολογική αφετηρία για τη συγγραφή του βιβλίου υπήρξε η πεποίθηση του συγγραφέα πως οποιαδήποτε προσπάθεια σύλληψης του σύγχρονου αθλητικού φαινομένου ή κατανόησης της εφαρμοζόμενης φυσικής αγωγής στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, πρέπει ουσιαστικά να επικεντρωθεί στη βαθιά γνώση της διαχρονικής τους εξέλιξης».

Επιπλέον «Οποιαδήποτε προσπάθεια σύλληψης του σύγχρονου αθλητικού φαινομένου πρέπει ουσιαστικά να επικεντρωθεί στη βαθειά κατανόηση του αθλητισμού της ελληνικής αρχαιότητας και την ιστορική γνώση της διαχρονικής τον εξέλιξης. Ο αθλητισμός, το σπουδαιότερο σύμβολο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, αποτελεί χωρίς αμφιβολία, ένα από τα πιο ζωντανά κληροδοτήματα του αρχαίου κόσμου προς το σύγχρονο».

Στην εποχή μας που πολλά πρότυπα και θεσμοί καταρρέουν, που ο αθλητισμός και οι αθλητές μετατρέπονται από επιλογή ή από ανάγκη σε «εμπορεύματα», το έργο του καθηγητή Βαγγέλη Αλμπανίδη αποτελεί πυξίδα και στήριγμα σε όλους και όλες που έχουν ή αναπτύσσουν οποιαδήποτε σχέση με τη φυσική αγωγή και τον αθλητισμό.