52η η Ελλάδα μεταξύ 179 χωρών παγκοσμίως στον Δείκτη Φιλελεύθερης Δημοκρατίας

Κ. Σαραβάκος: «Οι προκλήσεις που εντοπίζονται στον φιλελεύθερο - ελεγκτικό πυλώνα της δημοκρατίας αφορούν κυρίως την αδυναμία ουσιαστικού ελέγχου της Κυβέρνησης από τη Βουλή και τη Δικαιοσύνη»

Στον φετινό Δείκτη Φιλελεύθερης Δημοκρατίας του Πανεπιστημίου του Gothenburg που ανακοινώθηκε η χώρα μας υποχωρεί τρεις θέσεις σε σχέση με πέρσι, καταλαμβάνοντας την 52η θέση παγκοσμίως και την 24η μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τις σημαντικότερες αδυναμίες να εντοπίζονται στη λειτουργία των θεσμικών αντιβάρων, τον κοινοβουλευτικό και δικαστικό έλεγχο της εξουσίας.

«Η Ελλάδα εξακολουθεί να μην κατατάσσεται ως προς τα τυπικά της χαρακτηριστικά ως μία πλήρης Φιλελεύθερη Δημοκρατία, καθώς εντοπίζονται σημαντικές αδυναμίες ως προς την λειτουργία του φιλελεύθερου, ελεγκτικού πυλώνα της δημοκρατίας», σύμφωνα με το Κέντρο Φιλελευθέρων Μελετών (ΚΕΦΙΜ).

Τα βασικά στοιχεία του Δείκτη Φιλελεύθερης Δημοκρατίας για την Ελλάδα
-Στην συνολική αξιολόγηση του Δείκτη Φιλελεύθερης Δημοκρατίας για το 2025 η Ελλάδα κατατάσσεται στην 52η θέση μεταξύ 179 χωρών παγκοσμίως, ανάμεσα σε ΗΠΑ (51η θέση) και Κολομβία (53η θέση), 3 θέσεις χαμηλότερα σε σχέση με το 2024.

-Στο πεδίο του Δημοκρατικού Πυλώνα της Δημοκρατίας, ο οποίος αφορά τις ελεύθερες και αδιάβλητες εκλογές η Ελλάδα κατατάσσεται στην 43η θέση ανάμεσα σε 179 χώρες.

-Στο πεδίο του Φιλελεύθερου Πυλώνα της Δημοκρατίας, ο οποίος αφορά τον βαθμό που η συνταγματική προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και της ατομικής ελευθερίας, του ισχυρού κράτους δικαίου, και των ελεγκτικών μηχανισμών (θεσμικών αντιβάρων) μεταξύ των λειτουργιών του κράτους, η Ελλάδα κατατάσσεται στην 75η θέση ανάμεσα σε 179 χώρες.

-Οι μεγαλύτερες αδυναμίες για την Ελλάδα εντοπίζονται στις επιμέρους κατηγορίες του Δείκτη του Φιλελεύθερου Πυλώνα της Δημοκρατίας: Ο κοινοβουλευτικός έλεγχος της νομοθετικής εξουσίας στην κυβέρνηση εμφανίζεται σταθερά αποδυναμωμένος από το 2019, με την βαθμολογία του το 2025 να φτάνει το 59,4 στα 100. Ο έλεγχος της Δικαστικής εξουσίας στην κυβέρνηση εμφανίζεται επίσης αποδυναμωμένος ιδιαίτερα τα έτη 2024-2025, με την βαθμολογία του το 2025 να φτάνει το 74,6 στα 100. Οριακή βελτίωση καταγράφεται από το 2024 στο 2025 στην κατηγορία ισονομίας και ατομικής ελευθερίας, με την βαθμολογία του το 2025 να φτάνει το 90,5 στα 100 (+1,3 μονάδες).

-Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 24η θέση ανάμεσα στις 27 χώρες της ΕΕ στον Δείκτη Φιλελεύθερης Δημοκρατίας για το 2025, πάνω μόνο από Βουλγαρία, Ρουμανία, και Ουγγαρία.

Η αδυναμία ελέγχου της Κυβέρνησης από Βουλή και Δικαιοσύνη
Ο επικεφαλής ερευνών του ΚΕΦΙΜ και υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Κωνσταντίνος Σαραβάκος, ο οποίος συμμετέχει ως ειδικός εμπειρογνώμονας στην αξιολόγηση της Ελλάδας στο πρόγραμμα του Πανεπιστημίου του Gothenburg, δήλωσε: «Οι προκλήσεις που εντοπίζονται στον φιλελεύθερο – ελεγκτικό πυλώνα της δημοκρατίας αφορούν κυρίως την αδυναμία ουσιαστικού ελέγχου της Κυβέρνησης από τη Βουλή και τη Δικαιοσύνη. Μια σειρά από γεγονότα καταδεικνύουν ότι οι αδυναμίες αυτές επιμένουν, αποδυναμώνοντας τη λειτουργία των θεσμικών αντιβάρων, ενός απαραίτητου μηχανισμού της φιλελεύθερης δημοκρατίας.

Ενδεικτικά, η μη συμμόρφωση της κυβέρνησης σε αποφάσεις εθνικών και διεθνών δικαστηρίων - όπως η απόφαση 465/2024 της Ολομέλειας του ΣτΕ για την ενημέρωση των θιγόμενων στην υπόθεση των υποκλοπών - η απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής για τον διορισμό νέων μελών στο ΕΣΡ και την ΑΔΑΕ με πλειοψηφία μικρότερη των 3/5, η παρεμπόδιση στο έργο της συνταγματικά κατοχυρωμένης ΑΔΑΕ στο ζήτημα των παρακολουθήσεων, καθώς και η γνωμοδότηση του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου (αρ. 1/2023), που προέβλεπε ακόμη και ποινικές κυρώσεις για τους “παραβάτες” της, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα.

Σε αυτά προστίθενται οι προβληματικές συνθήκες διερεύνησης της υπόθεσης του ναυαγίου της Πύλου, η απροθυμία βουλευτών να ασκήσουν ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο, καθώς και η συστηματική παραβίαση των διατάξεων του Συντάγματος για την καλή νομοθέτηση, οι οποίες δεν υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συμβάλλουν στη χαμηλή βαθμολογία της Ελλάδας».