Έφηβοι και προβληματικές συμπεριφορές

Στοιχεία της ευρωπαϊκής έρευνας ESPAD ανέλυσε ο ψυχίατρος και επιστημονικά υπεύθυνος του Κέντρου Πρόληψης «Ορφέας» Γκάρο Εσαγιάν

Ο επιστήμονας πρότεινε να επανασχεδιαστούν οι πολιτικές πρόληψης για τη χώρα μας, γιατί τα στοιχεία ήταν ανησυχητικά

Τα ευρήματα της ευρωπαϊκής έρευνας «ESPAD 2024» που αφορά τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και εθισμούς στους νέους ανέλυσε στο ράδιο Χρόνος 87.5fm ο ψυχίατρος και επιστημονικά υπεύθυνος του Κέντρου Πρόληψης «Ορφέας» Γκάρο Εσαγιάν. Παράλληλα, ο επιστήμονας πρότεινε να επανασχεδιαστούν οι πολιτικές πρόληψης για τη χώρα μας, γιατί τα στοιχεία είναι ανησυχητικά.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για τα Ναρκωτικά (European Union Drug Agency), η πανευρωπαϊκή έρευνα στον μαθητικό πληθυσμό για το αλκοόλ και τα άλλα ναρκωτικά (ESPAD), στην οποία συμμετέχουν 37 χώρες, σηματοδοτεί 30 έτη παρακολούθησης των συμπεριφορών υψηλού κινδύνου στους εφήβους σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ενώ εξακολουθεί να δίνεται έμφαση στις συμπεριφορές και τις τάσεις που αφορούν στη χρήση ουσιών, η παρούσα έκδοση φέρνει επιπλέον στο επίκεντρο τόσο το θέμα της ψυχικής ευεξίας όσο και τις δράσεις πρόληψης, αναγνωρίζοντας την αυξανόμενη σημασία αυτών των παραγόντων στη διαμόρφωση εκβάσεων που σχετίζονται με την υγεία των εφήβων. Καθώς οι συμπεριφορές των εφήβων εξελίσσονται, η μακροχρόνια παρακολούθηση στο πλαίσιο της ESPAD εξακολουθεί να παρέχει σημαντικές πληροφορίες με στόχο την καθοδήγηση της πρόληψης και της χάραξης πολιτικής, διασφαλίζοντας ότι η ανταπόκριση παραμένει αποτελεσματική και συναφής.

Το κάπνισμα μειώνεται, το ηλεκτρονικό τσιγάρο αυξάνεται
Παρά τη μακρόχρονη πτωτική τάση που παρατηρείται στη χρήση ουσιών, οι αναδυόμενες τάσεις εγείρουν νέες ανησυχίες. Το κάπνισμα συμβατικών τσιγάρων μειώθηκε σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ και το ποσοστό των εφήβων που έχουν καπνίσει έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή μειώθηκε κατά το ήμισυ κατά την περίοδο 1995-2024. Ωστόσο, το πρόβλημα της έναρξης του καπνίσματος σε πολύ νεαρή ηλικία παραμένει, ιδιαίτερα στα κορίτσια, των οποίων το ποσοστό που καπνίζουν καθημερινά στην ηλικία των 13 ετών και κάτω έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια.

Εν τω μεταξύ, έχει αυξηθεί σημαντικά η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων/vapes από τους εφήβους, με ανοδικά ποσοστά και στον πειραματισμό σε πολύ μικρή ηλικία αλλά και στην καθημερινή χρήση. Το παραπάνω τροφοδοτεί τις ανησυχίες για παράλληλη χρήση συμβατικών και ηλεκτρονικών τσιγάρων/vapes και αντανακλά μια ευρύτερη στροφή προς εναλλακτικά προϊόντα νικοτίνης.

O Γκάρο Εσαγιάν, αναφερόμενος στην έρευνα και αναλύοντας τα αποτελέσματα, δήλωσε αρχικά πως «η “ψαλίδα” μεταξύ αγοριών και κοριτσιών έχει αρχίσει να κλείνει, δηλαδή, θα μπορούσαμε να πούμε ότι πλέον, τόσο τα αγόρια όσο και τα κορίτσια, συμμετέχουν επί ίσοις όροις ενεργά σε αυτές τις προβληματικές συμπεριφορές».

Σύγκριση Ελλάδας-Ευρώπης: «Εδώ τα πράγματα θα πρέπει να μας προβληματίζουν»
Ο Γκάρο Εσαγιάν αναφέρθηκε επίσης στη σύγκριση της χώρας μας με την Ευρωπαϊκή Ένωση με βάση την έρευνα ESPAD, υπογραμμίζοντας πως «εκεί τα πράγματα θα πρέπει να μας προβληματίζουν». Σύμφωνα με τον ψυχίατρο, στη χώρα μας, είναι σημαντική η μερίδα των 16χρονων αγοριών και κοριτσιών που συμμετέχουν σε τυχερά παιχνίδια, κάνουν χρήση ουσιών, καταναλώνουν αλκοόλ και καπνίζουν «σε τέτοιο σημείο που θέτουν σε κίνδυνο την σωματική τους υγεία» ανέφερε χαρακτηριστικά ο ψυχίατρος.

Συγκεκριμένα, ο Γκ. Εσαγιάν ανέφερε πως η ανησυχία εδράζεται στο γεγονός ότι η χώρα μας, έχει μέσο όρο πάνω από την υπόλοιπη Ευρώπη στους ακόλουθους δείκτες: Στη χρήση κάνναβης (συμπεριλαμβανομένης και της δυνατότητας πρόσβασης σε αυτήν). Επίσης, σε όλους τους δείκτες που αφορούν στην κατανάλωση αλκοόλ, στο κάπνισμα και παραδοσιακών και ηλεκτρονικών τσιγάρων καθώς και την ευκολία που οι έφηβοι στην χώρα μας έχουν πρόσβαση στα προϊόντα καπνού. Ακόμη, ανέφερε πως υψηλότερο ποσοστό από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο έχει η χώρα σε ο, τι αφορά τα τυχερά παιχνίδια.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι έφηβοι
Ο Γκάρο Εσαγιάν ανέφερε πως τα ποσοστά στη χώρα μας έχουν ανέβει σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια σχεδόν σε όλους τους δείκτες αλλά, ο ίδιος τόνισε πως άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι οι δείκτες που αφορούν την προβληματική ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην χώρας είναι υψηλοί. Μάλιστα τα κορίτσια φαίνεται να έχουν μεγαλύτερο ποσοστό (54%) σε σχέση με τα αγόρια (42%) σε ο, τι αφορά την προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.