Στα χωμάτινα μονοπάτια: Μια διαδρομή ως την καρδιά των Πομάκων

Η μοναδική ταβέρνα και μουσείο του χωριού, ακριβώς απέναντι από τον οικισμό, μας υποδέχθηκε προσφέροντας θέα της Κοττάνης μέσα από τα παράθυρα

Κάτι περισσότερο από 100 χωμάτινα χιλιόμετρα μας περίμεναν αυτή την φορά, με το δρομολόγιο μας να περνάει από εγκαταλειμμένους ή με μηδαμινούς κατοίκους οικισμούς, φτάνοντας μέχρι την καρδιά των βορινών χωριών της Ξάνθης, κοντά στα σύνορα με τη Βουλγαρία.

Η παρέα ξεκίνησε το πρωί της Κυριακής, έτοιμη για μια μεγαλύτερη εκδρομή αυτή τη φορά. Η περιπέτεια και η δίψα για ανακάλυψη μας βρήκαν να καβαλάμε τις μηχανές μας με προορισμό τα Πομακοχώρια Ξάνθης και τελικό σταθμό το γραφικό και άκρως παραδοσιακό χωριό της Κοττάνης. Πολλοί το γνωρίζουν για την ομορφιά του τοπίου, άλλοι για το εξαιρετικό φαγητό που προσφέρει η τοπική ταβέρνα.

108 χιλιόμετρα απολαυστικής διαδρομής στη φύση
Με την πινέζα καρφωμένη στην Κοττάνη λοιπόν, ξεκινήσαμε την εκδρομή μας. Τα 108 χιλιόμετρα μπορεί να μη φαντάζουν πολλά για τους περισσότερους, αλλά όταν μιλάμε για off road καταστάσεις και την ποικιλία των τερέν που καλείσαι να αντιμετωπίσεις, γίνονται αρκετά για να σε κουράσουν και σίγουρα να σου ανοίξουν την όρεξη.

Ξεκινώντας έξω από την Κομοτηνή λοιπόν μαζί με φίλους που ήρθαν από την Αλεξανδρούπολη, μπήκαμε στο χωμάτινο κομμάτι πάνω από το χωριό Μέγα Πιστό.

Συνεχίσαμε με σταθερό ρυθμό πάνω σε πετρώδη τερέν προς Κερασιά και Βροντή, και έπειτα κατευθυνθήκαμε προς το εγκαταλελειμμένο χωριό της Πόα, ένα σημείο που σχεδόν πάντα συναντάμε άγρια άλογα. Είναι από τα αγαπημένα μου μέρη του νομού διότι συνδυάζει την άγρια φύση και ζωή με τα σημάδια ανθρώπινης παρουσίας που έχει σβήσει με τον χρόνο.

Από εκεί συνεχίσαμε βόρεια του Ιάσμου προς το Τρίκορφο και οδηγήσαμε παράλληλα με τον ποταμό Κομψάτο, όπου με μια «γκάζια» περάσαμε τα νοητά σύνορα της Ροδόπης, μπαίνοντας στο νομό Ξάνθης. Καθ’ όλη τη διαδρομή η φύση «οργίαζε» με τα χρώματα του χειμώνα να μας συντροφεύουν. Πράσινο, καφέ, κόκκινο στις πιο σκούρες τους αποχρώσεις έδεναν ιδανικά και δημιουργούσαν ένα όμορφο τοπίο. Η θερμοκρασία ήταν ιδανική, βοηθώντας μας να απολαύσουμε στο μέγιστο τη βόλτα αυτή.

Η πορεία μας συνέχισε βόρεια και δυτικά, προς το Καλότυχο και από εκεί στο χωριό Τσαλαπετεινός. Η διαδρομή, συνεχώς μέσα σε δάση και ανάμεσα σε βουνοκορφές, μας χάριζε εικόνες μοναδικής ομορφιάς. Περάσαμε πάνω από ρυάκια, διασχίσαμε βοσκοτόπια και βγήκαμε από το χώμα στις Σάτρες, που βρίσκονται πολύ κοντά στον Εχίνο.

Μετά από πέντε ώρες χωμάτινης οδήγησης μπήκαμε στον Εχίνο στην καρδιά της ορεινής Ξάνθης και των Πομακοχωρίων. Το μεγαλύτερο χωριό της περιοχής, η πρωτεύουσα των Πομάκων όπως θα μπορούσε να πει κανείς, με περίπου 2.500 κατοίκους, είναι χτισμένο σε ένα πραγματικά προνομιακό σημείο, κρυμμένο ανάμεσα στα βουνά της Ροδόπης και μόλις 26 χιλιόμετρα από την πόλη της Ξάνθης.

Αφού διασχίσαμε τον Εχίνο, κατευθυνθήκαμε προς τις Θέρμες. Αυτή τη φορά σε άσφαλτο, οδηγήσαμε για μισή ώρα περίπου μέχρι να φτάσουμε στις Άνω και Μέσες Θέρμες, περνώντας λίγα μέτρα από τα γνωστά Ιαματικά Λουτρά που προσελκύουν κόσμο όλο τον χρόνο.

Επόμενη στάση στο χάρτη ήταν η Μέδουσα, ένα γραφικό χωριό που διασχίζει ο ποταμός Κομψάτος. Στην είσοδό του συναντάς το τοξωτό πέτρινο γεφύρι που περνά πάνω από το ποτάμι και δημιουργεί μια μαγευτική εικόνα.

Η μοναδική ταβέρνα του χωριού
Τελικός προορισμός η Κοττάνη, ένας παραδοσιακός οικισμός για τον οποίο είχαμε ακούσει πολλά για την τοποθεσία, την ομορφιά και το φαγητό που ήταν ο λόγος οργάνωσης ολόκληρης της εκδρομής. Βρισκόμασταν μια ανάσα από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα.

Η μοναδική ταβέρνα και μουσείο του χωριού, ακριβώς απέναντι από τον οικισμό, μας υποδέχθηκε προσφέροντας θέα της Κοττάνης μέσα από τα παράθυρα. Από την κουζίνα είχαν ήδη αρχίσει να μοσχοβολούν οι μυρωδιές και χωρίς δεύτερη σκέψη αφήσαμε τις μηχανές και μπήκαμε μέσα. Αρκετά πεινασμένοι πλέον, μας υποδέχτηκαν ο κύριος Τζεμίλ και η σύζυγός του με την υπόλοιπη οικογένεια και μας έβαλαν να καθίσουμε.

Κορυφαίοι μύστες της πομακικής κουζίνας, μας πρόσφεραν παραδοσιακές πίτες και ζουμερά ψητά μαγειρεμένα με αγάπη συνοδεύοντας με δικές τους συνταγές. Μοσχαρίσιες μπριζόλες, κατσικάκι με ρύζι, τας κεμπάπ, γλυκάδια, κοντοσούβλι σιγομαρειρεμένο, όλα είχαν την τιμητική τους.

Η ταβέρνα λειτουργεί και ως μουσείο πομακικού πολιτισμού στον επάνω όροφο, με φωτογραφίες, παραδοσιακές φορεσιές, εργαλεία καθημερινότητας και πολλά ακόμη εκθέματα. Μια εμπειρία που αξίζει να ζήσει κανείς, να φάει, να δει και να νιώσει καλύτερα την περιοχή.

Όταν πλέον είχε πέσει το σκοτάδι για τα καλά και με το στομάχι γεμάτο, οι σχεδόν δύο ώρες επιστροφής προς την Κομοτηνή, αυτή τη φορά αποκλειστικά από άσφαλτο, έμοιαζαν αιώνας για όλους μας. Η κατάβαση προς την Ξάνθη είχε ξεκινήσει και η επόμενη εκδρομή στα υπόλοιπα πομακοχώρια που δεν καταφέραμε να επισκεφθούμε αυτή την φορά είχε ήδη αρχίσει να οργανώνεται στο μυαλό μας.

Όλες οι φωτογραφίες είναι της Ελένης Σαϊτανίδη.