Μικροκομοτηναίικα 05-06-2026

Πάμε να ανοίξουμε τον φάκελο «άμεσες ξένες επενδύσεις» με ένα πολύ συγκεκριμένο παράδειγμα, που συναντά κανείς πανελλαδικά και - σε πιο περιορισμένη κλίμακα μέχρι στιγμής - και στην Κομοτηνή. Έστω ένας δανειολήπτης με στεγαστικό δάνειο, ο οποίος, επειδή δεν πλήρωνε επί χρόνια τις υποχρεώσεις του, είδε την τράπεζα να του κατάσχει το σπίτι.

Τα «κόκκινα» δάνεια, επειδή οι συστημικές τράπεζες είχαν αντιληφθεί ότι δεν θα αποπληρωθούν, πουλήθηκαν σε επενδυτικά σχήματα (funds) σε πολύ χαμηλές τιμές. Ακόμη κι αν ο δανειολήπτης είχε καταβάλει τόκους επί χρόνια - συχνά μεγαλύτερους από την ονομαστική αξία του δανείου - ο καπιταλισμός έτσι λειτουργεί.

Τα funds αγόρασαν πακέτα «κόκκινων» δανείων πληρώνοντας ακόμη και το 20% της αξίας τους. Στη συνέχεια, μέσω των εταιρειών διαχείρισης (servicers), προχώρησαν σε πλειστηριασμούς των ακινήτων που είχαν ως εξασφάλιση. Σε αυτούς μπορούσε να συμμετάσχει οποιοσδήποτε: Έλληνας, Ευρωπαίος ή πολίτης τρίτης χώρας.

Έτσι, πολλά κατασχεθέντα σπίτια αγοράστηκαν από κατοίκους τρίτων χωρών – από Κίνα, Ισραήλ, Λίβανο, Ρωσία και άλλες χώρες της Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Άρα, ένας ξένος επενδυτής αγόρασε από ένα fund με έδρα και «ταμεία» στο εξωτερικό - συχνά σε φορολογικούς «παραδείσους» όπως τα νησιά Κέιμαν, το Λουξεμβούργο ή η Ιρλανδία - ένα ακίνητο στην Ελλάδα. Με βάση τον τρόπο που καταγράφονται οι ροές κεφαλαίων, αυτή η συναλλαγή περνά στις στατιστικές ως ξένη επένδυση.

Τι κερδίζει όμως η Ελλάδα; Το fund είναι στο εξωτερικό, ο αγοραστής είναι στο εξωτερικό. Η χώρα κερδίζει μόνο κάποιους φόρους… Πείτε μου εσείς την ποιότητα αυτής της επένδυσης και τη μακροχρόνια αξία της για την ελληνική οικονομία.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Το πράγμα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο αν προσθέσουμε ότι πολλά από αυτά τα σπίτια βρίσκονται σε μεγάλα αστικά κέντρα και σε τουριστικές περιοχές, ενώ σταδιακά εμφανίζονται και σε μικρότερες πόλεις, όπως η Κομοτηνή. Εκεί, οι νέοι ιδιοκτήτες - πολλοί εκ των οποίων κάτοικοι εξωτερικού - τα λειτουργούν ως Airbnb, τα νοικιάζουν δηλαδή βραχυπρόθεσμα σε τουρίστες.

Ας το πούμε απλά: Ένας Κινέζος αγοράζει κατασχεμένο σπίτι Έλληνα, από δημοπρασία δανείου που διαχειρίζεται servicer για λογαριασμό fund με έδρα στο εξωτερικό, για να το νοικιάζει σε Κινέζο τουρίστα. Στα «χαρτιά» αυτό θεωρείται ξένη επένδυση. Στην πραγματικότητα, είναι ένα τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό ζήτημα.

Βέβαια, από την πλευρά τους οι επενδυτές έκαναν αυτό που κάνει κάθε επενδυτής: αξιοποίησαν τις ευκαιρίες που τους δόθηκαν. Το ζήτημα όμως αφορά την Ελλάδα. Η χώρα μας είναι που πλήρωσε ακριβά την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, κινήθηκε μέσα σε αυστηρό ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα «κόκκινα» δάνεια, αλλά δεν φρόντισε έγκαιρα για ένα επαρκές πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας και της κοινωνικής στέγης. Το αποτέλεσμα; Να παρατηρείται αλλαγή του ιδιοκτησιακού χάρτη, σταδιακή συγκέντρωση ακινήτων σε λίγα χέρια, μείωση των ποσοστών ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα – που παραμένουν ευτυχώς ακόμη υψηλά σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο – και επιβάρυνση της αγοράς κατοικίας.

Την ίδια ώρα, όσο συνεχίζουν να αυξάνονται τα Airbnb, τόσο μειώνονται τα διαθέσιμα σπίτια για μακροχρόνια ενοικίαση. Κι όσο μειώνονται τα σπίτια, τόσο αυξάνονται οι τιμές των ενοικίων. Success story.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Υπάρχει ένα ακόμη παράδοξο που δεν συζητιέται όσο θα έπρεπε: η Ελλάδα είναι από τις χώρες με τη μεγαλύτερη παραγωγή πράσινης ενέργειας στην Ευρώπη, αλλά οι πολίτες πληρώνουμε το ρεύμα σαν να ζούμε σε χώρα χωρίς ήλιο και χωρίς αέρα. Και το πιο εντυπωσιακό; Παράγουμε περισσότερη πράσινη ενέργεια από όση μπορεί να «σηκώσει» το δίκτυο, αλλά αυτό δεν μεταφράζεται σε χαμηλότερες τιμές για τον καταναλωτή.

Την ίδια στιγμή, οι ενεργειακές κοινότητες - δηλαδή η δυνατότητα δήμων, συνεταιρισμών, ακόμη και γειτονιών να παράγουν το δικό τους ρεύμα και να το συμψηφίζουν - έχουν ουσιαστικά μπλοκαριστεί. Οι δήμοι δεν μπορούν να στήσουν φωτοβολταϊκά για να μειώσουν τους λογαριασμούς των δημοτών τους. Χρόνια ολόκληρα προσπαθούσε ο δήμος Κομοτηνής να κάνει ένα μεγάλο φωτοβολταϊκό πάρκο, για να αποκτήσουν ενεργειακή αυτονομία πολλά δημοτικά κτίρια. Αλλά παντού έβρισκε εμπόδια.

Το αποτέλεσμα; Ακόμη και την πράσινη ενέργεια την πληρώνουμε σαν λιγνίτη. Το βλέπουμε φυσικά στους λογαριασμούς μας κάθε μήνα, δεν χρειάζεται να μας το πει κανείς. Κι έτσι όπως είναι δομημένο το ενεργειακό σύστημα στην Ελλάδα, οι παραγωγοί ρεύματος πληρώνονται, οι εταιρείες διαχείρισης πληρώνονται, οι μεσάζοντες πληρώνονται. Ο μόνος που δεν κερδίζει είναι ο πολίτης.

Και κάπως έτσι, μια χώρα που θα μπορούσε να έχει το φθηνότερο ρεύμα στη νοτιοανατολική Ευρώπη, καταλήγει να έχει από τα ακριβότερα. Όχι επειδή δεν έχει ήλιο και αέρα. Αλλά επειδή δεν έχει επιτραπεί να αξιοποιήσει τον ήλιο και τον αέρα πρώτα και κύρια για τους πολίτες της.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Αν κάτι μας χαρακτηρίζει ως πολιτικό σύστημα, είναι ότι μπορούμε να ζούμε με ένα πρόβλημα για χρόνια, αλλά να το «ανακαλύπτουμε» ξαφνικά, λες και έπεσε από τον ουρανό. Κάπως έτσι έγινε και με τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Για χρόνια ακούγαμε ψιθύρους, παράπονα, περίεργες ιστορίες για επιδοτήσεις που πήγαιναν σε χωράφια που δεν υπήρχαν, σε βοσκοτόπια που δεν είχαν ούτε… κατσίκα, σε ανθρώπους που δεν είχαν δει ποτέ χωράφι ούτε σε φωτογραφία. Και ξαφνικά, όταν το θέμα έσκασε, όλοι τάχα μου έπεσαν από τα σύννεφα.

Το πιο εντυπωσιακό όμως δεν είναι το σκάνδαλο. Είναι ότι κανείς δεν εκπλήσσεται πραγματικά. Όλοι το περίμεναν. Όλοι κάτι είχαν ακούσει. Βέβαια, το μέγεθος του προβλήματος οφείλω να παραδεχθώ ότι δεν το περιμέναμε.

Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι απλώς μια ιστορία κακής διαχείρισης. Είναι μια ιστορία για το πώς λειτουργεί το ελληνικό κράτος όταν δεν υπάρχει έλεγχος, διαφάνεια και πραγματική λογοδοσία. Για το πώς ένα σύστημα που φτιάχτηκε για να στηρίζει τους πραγματικούς αγρότες, κατέληξε να στηρίζει… όποιον είχε πρόσβαση, γνωριμία ή άκρη. Και στην τελική να την πληρώνουν όσοι πραγματικά ανεβαίνουν στα τρακτέρ και καλλιεργούν στα χωράφια τους.

Τώρα, κατόπιν εορτής, ο ΟΠΕΚΕΠΕ πήγε στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Μέχρι εδώ όλα καλά. Ας είμαστε καλοπροαίρετοι κι ας πιστέψουμε πραγματικά, πως από εδώ και στο εξής όλα θα γίνονται νόμιμα, ορθολογικά και χωρίς «παραθυράκια». Με όσα έκλεψαν την τελευταία δεκαετία δήθεν αγρότες και δήθεν κτηνοτρόφοι; Ή αυτά ανήκουν στο παρελθόν και τώρα μέλι γάλα;