Ένα πρώτο ζητούμενο η αξιοκρατία…

Αν από κάπου πρέπει να ξεκινήσουμε για να «φτιαχτεί» αυτός το τόπος, ο δικός μας τόπος, η μικρή και η μεγάλη κοινωνία μας είναι η Αξιοκρατία! Ζητούμενο ναι, αλλά μπορεί να γίνει μια αρχή, έστω και με εγκαταλείποντας με πόνο ψυχής το… ρουσφετολόϊ!

Η λέξη «αξιοκρατία», είναι ουσιαστικό θηλυκού γένους και σημαίνει απλά, «το να επιλέγονται οι πιο άξιοι και ικανοί για μία θέση»… Για κάθε θέση… Αντίθετα της λέξης αυτής, αναξιοκρατία, ευνοιοκρατία, ρουσφέτι, νεποτισμός, φαβοριτισμός, οικογενειοκρατία!

Έβαλα την ερώτηση στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ), γιατί στην Ελλάδα έχουμε αλλεργία με την αξιοκρατία, για να μου δώσει μια απάντηση, αλλά φαίνεται ότι ακόμη δεν την έχουν τροφοδοτήσει με υλικό για να μπορεί να ανταποκριθεί. Έβαλε την ερώτηση αλλιώς. γιατί στην Ελλάδα δεν υπάρχει αξιοκρατία; Και πάλι αδιέξοδο!
Άρα το ρομπότ βγήκε νοκ άουτ.

Πάμε να βρούμε την πηγή του κακού σε απόψεις…
Ο Θάνος Βερέμης αναφέρει σε ένα άρθρο του: «Το πραγματικό πρόβλημα της χώρας και αυτού του τρύπιου κράτους, λέγεται αξιοκρατία. Η πιο συκοφαντημένη λέξη και η πιο διαστρεβλωμένη έννοια στην σύγχρονη Ελλάδα. Αυτό που πραγματικά χρειάζεται η Ελλάδα και που εν μέρει εξηγεί τις επιτυχίες των άλλων. Και μεταρρύθμιση του κράτους χωρίς αξιοκρατία είναι σαν τρένο, δίχως οδηγό.

Όχι, δεν έχουν όλοι τις ικανότητες για να γίνουν σταθμάρχες, μάνατζερ ή υπουργοί. Όπως δεν μπορούν να γίνουν όλοι καθηγητές, γιατροί, ψάλτες και δημοσιογράφοι. Άλλη γνώση χρειάζεται κανείς για να κρατάει το νυστέρι στο χειρουργείο και άλλη δεξιότητα για να βάψει έναν τοίχο.

Δεν είναι τυχαίο ότι η ένταξη των καλύτερων στο σύστημα προκαλεί στεναχώρια στους πολλούς, ούτε ότι η επίκληση του όρου δημιουργεί πάντα αντιδράσεις και ισχυρές πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Γιατί; Η απάντηση συνδέεται με τον βαθύ λαϊκισμό που μας διέπει ως κοινωνία και ως πολιτικό σύστημα, κάτι που παρατηρείται μόνο σε υπανάπτυκτες χώρες.

Έχει σχέση με την ιδεολογία της μετριοκρατίας, που εμφανίζεται σε όλες τις κλειστές κοινωνίες, όχι στις ανοικτές, χαρακτηριστικά των οποίων είναι η ενδογενεακή και διαγενεακή κινητικότητα. Στην Ελλάδα δεν συμβαίνει αυτό, παρά μόνο τα τελευταία χρόνια»… Μάλλον δεν μας τα λέει καλά ο καθηγητής…

Η αναξιοκρατία στο ελληνικό κράτος είναι μια διαχρονική παθογένεια την λένε, χάρη σε ημετέρους την ονομάζω εγώ…

Με αφορμή ένα βιβλίο για την αξιοκρατία στην Ελλάδα του σήμερα, ο Παναγιώτης Γκλαβίνης, Αν. Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου Νομικής Σχολής ΑΠΘ, αναφέρει: «Με εντυπωσίασε το βιβλίο του Απόστολου Παπατόλια, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Παπαζήση με τίτλο «Η Αξιοκρατία ως αρχή και ως δικαίωμα. Θεωρητικές καταβολές, συνταγματική θεμελίωση και θεσμική πρακτική».

Αυτό καθαυτό, κατ’ αρχάς, είναι ένα έργο εντυπωσιακό, γιατί πραγματεύεται τόσο εξαντλητικά και σε τέτοιο βάθος ένα θέμα, που κάποιος μη μυημένος όπως ο υπογράφων δεν φανταζόταν ότι μπορεί να έχει τόσες διαστάσεις και προεκτάσεις. Ιδίως τη συνταγματική του διάσταση, την οποία αναδεικνύει ο συγγραφέας, αναζητώντας τη θεμελίωση της αξιοκρατίας στο Σύνταγμα, πριν διερευνήσει το περιεχόμενό της.

Μέχρι τώρα γνωρίζαμε -οι μη συνταγματολόγοι τουλάχιστον- ότι η αξιοκρατία ήταν ένα αίτημα της κοινωνίας απέναντι στο πολιτικό σύστημα που προήγαγε την πελατειακή λογική στη στελέχωση του κράτους, την ανάθεση των κρατικών προμηθειών στους ημέτερους και την επιδότηση των επενδυτικών δραστηριοτήτων των τελευταίων, είτε άμεσα μέσω του ΠΔΕ είτε έμμεσα μέσω κατευθυνόμενου τραπεζικού δανεισμού.

Όχι όλης της κοινωνίας, ασφαλώς, αν κρίνουμε από το γεγονός ότι ο εμπνευστής του ΑΣΕΠ δεν εξελέγη καν βουλευτής στην επόμενη Βουλή. Το ποιας ακριβώς κοινωνίας είναι αίτημα, είναι ένα κρίσιμο ζήτημα, που όμως δεν είναι της ώρας να συζητήσουμε.

Από την άλλη, γνωρίζαμε επίσης ότι η αξιοκρατία ήταν, εκτός από κοινωνικό αίτημα, και πολιτικό σύνθημα, συνήθως προεκλογικό. Τελευταία, η αξιοκρατία έγινε και μνημονιακή απαίτηση με το κωδικό όνομα «αποπολιτικοποίηση της δημόσιας διοίκησης».

Ο συγγραφέας δεν υπεισέρχεται σε άλλες μορφές λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης, που κι αυτές δεν προάγουν την αξιοκρατία, όπως οι αναθέσεις δημοσίων συμβάσεων ή οι επιδοτήσεις της ιδιωτικής αναπτυξιακής δραστηριότητας, οι οποίες -παράλληλα με έναν αναποτελεσματικό και κοστοβόρο δημόσιο τομέα- έκτισαν και μια μη ανταγωνιστική κρατικοδίαιτη επιχειρηματικότητα.

Στους τρεις αυτούς πυλώνες, ωστόσο, δομήθηκε το πελατειακό κράτος και με αυτούς διαβρώθηκε το οικοδόμημα της ελληνικής οικονομίας, η οποία εκπαιδεύτηκε στην αναξιοκρατία και την εναλλακτική πρόσβαση ή διείσδυση, με αποτέλεσμα να καταρρεύσει με το ξέσπασμα της μεγάλης χρηματοπιστωτικής κρίσης και, το χειρότερο, να μην μπορεί ακόμη να ανακάμψει, διότι απλούστατα, δεν άλλαξε τίποτα στους τρεις αυτούς κρίσιμους τομείς, στους οποίους δοκιμάζεται και σήμερα η αξιοκρατία.

Όσο κι αν το ψάχνεις μια κατάληξη έχεις… Το πρόβλημα το γνωρίζουμε, αλλά δεν έχουμε το κουράγιο να το… εξαφανίσουμε!