Υπερ-τουρισμός ή Υπερ-βολές;

Τον υπερτουρισμό και τις επιπτώσεις του προσπαθούν να αντιμετωπίσουν 34 νησιά του Νοτίου Αιγαίου, τα οποία ζητούν να θεσμοθετηθεί εισιτήριο εισόδου για όσους τα επισκέπτονται μόνο για λίγες ώρες

Τον υπερτουρισμό και τις επιπτώσεις του προσπαθούν να αντιμετωπίσουν 34 νησιά του Νοτίου Αιγαίου, τα οποία ζητούν να θεσμοθετηθεί εισιτήριο εισόδου για όσους τα επισκέπτονται μόνο για λίγες ώρες.
Η πρόταση, που υποβλήθηκε επισήμως από την Περιφερειακή Ένωση Δήμων (ΠΕΔ) Νοτίου Αιγαίου, σύμφωνα με ρεπορτάζ της Καθημερινής της Κυριακής, στοχεύει στην ενίσχυση των τοπικών υποδομών, στην προστασία του περιβάλλοντος και στη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών.

Η ΠΕΔ εισηγείται την επιβολή ενός συμβολικού, αλλά αναλογικού τέλους εισόδου για τους ημερήσιους τουρίστες, κυρίως εκείνους που φτάνουν με σκάφη αναψυχής ή κρουαζιερόπλοια, και δεν διανυκτερεύουν στα νησιά.
Σύμφωνα με τους Δήμους, οι επισκέπτες αυτοί επιβαρύνουν σημαντικά τις τοπικές υποδομές (καθαριότητα, ύδρευση, απορρίμματα, ενέργεια), χωρίς να συνεισφέρουν ανάλογα στην οικονομία.
Υπενθυμίζεται ότι από τις 21 Ιουλίου 2025 έχει τεθεί σε ισχύ το αυξημένο τέλος επιβατών κρουαζιέρας, βάσει του άρθρου 42 του ν. 4256/2014. Το μέτρο αφορά επιβάτες επαγγελματικών πλοίων αναψυχής που πραγματοποιούν περιηγήσεις σε ελληνικά λιμάνια και αποδίδεται υπέρ του Δημοσίου.
Και στη Θάσο το θέμα έθεσε το καλοκαίρι που μας πέρασε κάτοικος του νησιού με αφορμή αποκλίνουσες συμπεριφορές από τουρίστες που βρήκαν ξεκλείδωτα σπίτια, μπήκαν μέσα σαν κύριοι και έκαναν τις διακοπές τους…

Θα πρέπει να αποδεχθούμε ότι ο τουρισμός αποτελεί σημαντικό κοινωνικοοικονομικό φαινόμενο με θεαματική δυναμική και έχει την τάση να προσαρμόζεται και να διαφοροποιείται στις κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές.
Παράγοντες όπως η παγκοσμιοποίηση, οι αεροπορικές εταιρείες, η δημοκρατoποίηση της πληροφόρησης, το διαδίκτυο, το ηλεκτρονικό επιχειρείν και οι κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές αλλαγές είναι παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη του τουρισμού.
Ο βαθμός της τουριστικής ανάπτυξης μιας κοινωνίας υποδοχής απεικονίζεται μέσα από το εξελεγκτικό μοντέλο των τριών σταδίων.
Ανάλογα με το στάδιο της τουριστικής ανάπτυξης που βρίσκεται μια περιοχή υποδοχής επηρεάζεται και η φέρουσα ικανότητα της, η οποία εξαρτάται κυρίως από δυο ομάδες παραγόντων: τα χαρακτηριστικά του τουριστικού προορισμού και πληθυσμού και τα χαρακτηριστικά των τουριστών.

Όταν ξεπερνιούνται τα όρια της φέρουσας ικανότητας τότε ξεκινούν και οι αρνητικές επιπτώσεις σε οικονομικό, κοινωνικό, πολιτισμικό και φυσικό επίπεδο για την περιοχή.
Το φαινόμενο του υπερτουρισμού καταπονεί σε μεγάλο βαθμό την φέρουσα ικανότητα ενός τόπου υποδοχής τουριστών. Ο υπερτουρισμός είναι ένα φαινόμενο που δεν είναι καινούργιο, όμως εδώ και μερικά χρόνια έχει γίνει πολύ πιο έντονο, με σοβαρές επιπτώσεις στο κοινωνικό, περιβαλλοντικό και οικονομικό περιβάλλον πολλών τουριστικών περιοχών ανά την υφήλιο.
Οι δείκτες μέτρησης του υπερτουρισμού όπως: η πυκνότητα και η ένταση του τουρισμού, οι αερομεταφορές, οι κρουαζιέρες, οι διαδικτυακές πλατφόρμες ενοικίασης ιδιωτικών κατοικιών και ενοικιαζόμενων δωματίων (π.χ. AirBnB) κ.α. είναι χρήσιμα εργαλεία για του φορείς διαχείρισης αυτού του φαινομένου προκειμένου να το ελέγχουν και να το διαχειρίζονται.
Το φαινόμενο του υπερτουρισμού βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας των κυριότερων τουριστικών φορέων ανά τον κόσμο και κυρίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς είναι ο μεγαλύτερος τουριστικός προορισμός στον κόσμο.

Το ερώτημα που τίθεται ότι, ενώ κάποια νησιά του Αιγαίου και του Ιουνίου αλλά και η Κρήτη παρουσιάζουν το φαινόμενο του αδιαχώρητου για δύο μήνες το καλοκαίρι, υπάρχουν κι άλλα νησιά και προορισμοί που ακόμη αντέχουν σε υποδομές και χωρητικότητα.
Η μαζική υστερία που έχει πιάσει προορισμούς που έχουν να κάνουν με τους περαστικούς της κρουαζιέρας δεν έχει σχέση με την εικόνα σε άλλα σημεία της χώρας μας που ακόμη δεν έχουν ξεκαθαρίσει τι τουρισμό θέλουν και μόλις γεμίσουν το ετήσιο ζεμπίλι με χρήματα, σπεύδουν άρον - άρον να κλείσουν τις μονάδες και τα μαγαζιά τους να πάνε για ξεκούραση.

Στη χώρα μας υπάρχει διαχρονικά η έλλειψη ενός συντονισμένου και καλά οργανωμένου σχεδίου τουριστικής ανάπτυξης και η απουσία ενός ενιαίου φορέα διαχείρισης και προώθησης του προορισμού, έχει φέρνει κυρίως τα νησιά σε ένα peak πληρότητας αλλά σε ένα συγκεκριμένο χρονικό όριο.
Για να αλλάξουμε το μοντέλο θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τι θέλουμε, πόσο το θέλουμε και πότε το θέλουμε… Διαφορετικά ακολουθούμε μια μόδα που συχνά καταλήγει στην… Υπερ-βολή!