Θράκη: Από τη διεθνή γραμμή Orient Express του 1883, στον σιδηρόδρομο της εγκατάλειψης του 21ου αιώνα

Φρένο στη νέα σιδηροδρομική χάραξη Καρβάλη – Τοξότες έβαλε προσωρινά (;) το Συμβούλιο της Επικρατείας. Προσεχώς συζητήσεις σε Βουλή και Περιφερειακό Συμβούλιο

Λεφτά υπάρχουν για τον κάθετο σιδηροδρομικό διάδρομο Αλεξανδρούπολη – Πύθιο αλλά οι συντηρήσεις στο οριζόντιο δίκτυο της Βόρειας Ελλάδας καθυστερούν

Η Orient Express ήταν μια διεθνής σιδηροδρομική γραμμή πολυτελείας που συνέδεε την Κεντρική Ευρώπη με την Κωνσταντινούπολη. Δημιουργήθηκε στα τέλη του 19^ου αιώνα, με έναρξη το 1883, και γρήγορα έγινε σύμβολο κομψότητας, ταξιδιωτικού ρομαντισμού και τεχνολογικής προόδου, εμπνέοντας ακόμη κι έργα λογοτεχνίας και κινηματογράφου.

Συγκεκριμένα, η γραμμή του ήταν Κωνσταντινούπολη – Αδριανούπολη – Σβίλενγκραντ (Βόρεια Θράκη)– Φιλιππούπολη – Σόφια – Βελιγράδι – Βιέννη – Παρίσι. Ενώ υπήρχε και κάθετη σύνδεση για να επιβιβαστεί κάποιος από την ελληνική Θράκη: Αδριανούπολη – Πύθιο – Διδυμότειχο – Αλεξανδρούπολη.

Αντίστοιχα, λειτούργησε η γραμμή Αλεξανδρούπολη – Κομοτηνή – Ξάνθη λειτουργούσε κανονικά επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Εκείνη την εποχή, οι Ανατολικοί Σιδηρόδρομοι είχαν κατασκευάσει ένα λειτουργικό σιδηροδρομικό δίκτυο στη Θράκη, εν πολλοίς στην πορεία που είναι χαραγμένο μέχρι σήμερα. Ενάμιση αιώνα μετά, το 2026, η προοπτική ενός χρηστικού σιδηροδρόμου για τους κατοίκους της Θράκης, απομακρύνεται ολοένα περισσότερο.

Τα χρόνια περνούν και το τρένο δεν σφυρίζει

Χαρακτηριστικό είναι πως την τελευταία οκταετία περίπου, με εξαίρεση ελάχιστους μήνες, τα επιβατικά δρομολόγια στο δίκτυο Δράμα – Αλεξανδρούπολη έχουν διακοπεί, ενώ τρένα περνούν μόνο σπάνια για συγκεκριμένους στρατιωτικούς ή λοιπούς σκοπού.

Εκτός από την παρατεινόμενη αργοπορία των εργασιών επισκευής του δικτύου, τις τελευταίες ημέρες είχαμε δύο ακόμη εξελίξεις: Πρώτον, την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας να βάλει «φρένο» στη νέα σιδηροδρομική χάραξη Καρβάλη – Τοξότες. Δεύτερον, την «επιταγή» που δόθηκε δια χειρός του ευρωπαίου επιτρόπου Μεταφορών Απόστολου Τζιτζικώστα για την έναρξη εργασιών στο τμήμα Αλεξανδρούπολη – Πύθιο.

Χρήματα για τον κάθετο άξονα, εγκατάλειψη και αστοχίες στον οριζόντιο

Η επιταγή που παρέδωσε ο κ. Τζιτζικώστας στον υπουργό Υποδομών & Μεταφορών Χρίστο Δήμα, πρόσφατα στον Έβρο, αφορά την έναρξη των έργων στο οδικό και σιδηροδρομικό τμήμα Αλεξανδρούπολης – Πυθίου, συνολικού μήκους 68,3 χιλιομέτρων, με χρηματοδότηση 277 εκατ. ευρώ

Τότε, στο πλαίσιο εκδήλωσης που διοργάνωσε η Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα, ο Ευρωπαίος επίτροπος κ. Τζιτζικώστας σημείωσε πως η εν λόγω χρηματοδότηση συνιστά έμπρακτη απόδειξη ότι το έργο αυτό είναι η κορυφαία προτεραιότητά του ίδιου αλλά και συνολικά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. «Είναι ένα από τα μεγαλύτερα έργα μεταφορών και υποδομών, που θα υλοποιηθεί στην Ελλάδα τα επόμενα χρόνια και στρατηγικά είναι το κορυφαίο έργο. Ένας κρίκος σε ένα μεγάλο σιδηροδρομικό και οδικό ευρωπαϊκό άξονα που συνδέει το Αιγαίο με τη Μαύρη Θάλασσα, τη Θεσσαλονίκη και την Αλεξανδρούπολη με το Βουκουρέστι. Ένα έργο που αναβαθμίζει τη Θράκη, αναβαθμίζει τη Βόρεια Ελλάδα και ταυτόχρονα αναβαθμίζει τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και ολόκληρη την Ανατολική Πτέρυγα της Ευρωπαϊκής Ένωσης», σημείωσε. Υποστήριξε, πως το εν λόγω έργο σημαίνει ταχύτερες μεταφορές, ασφαλέστερες διαδρομές και νέες δυνατότητες για τις επιχειρήσεις, την εφοδιαστική αλυσίδα και τις εξαγωγές, νέες ευκαιρίες για τα λιμάνια μας και ενίσχυση του τουρισμού.

Κρίσιμη, πάντως, για την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση του έργου, κατέστη η διάσταση της στρατιωτικής κινητικότητας εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης και συμμαχικών χωρών του ΝΑΤΟ, προκειμένου να μετακινούν δυνάμεις και εξοπλισμό σε στρατηγικές περιοχές.

Κι ενώ οι εξελίξεις στον κάθετο άξονα – ασχέτως της γενεσιουργού αιτίας –, προχωρούν με ταχύτητα, στο οριζόντιο σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας μας, το χρονοδιάγραμμα για την ολοκλήρωση των εργασιών επισκευής παραμένει ασαφές, ενώ η νέα χάραξη Καρβάλη – Τοξότες «ναυαγεί». Πιο συγκεκριμένα, όχι μόνο ανώριμος μελετητικά, αλλά κυρίως εξαιρετικά επισφαλής, αποδείχτηκε ο σχεδιασμός του έργου της νέας σιδηροδρομικής γραμμής Νέα Καρβάλη – Τοξότες. Το έργο, υπό τον τρέχοντα σχεδιασμό του, μπλόκαρε επίσημα η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία με ένα ιδιαίτερα αιχμηρό σκεπτικό «πάγωσε» την υπογραφή της σύμβασης, ακυρώνοντας ουσιαστικά τη διαγωνιστική διαδικασία, κάτι το οποίο οδηγεί σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια στην απώλεια των ευρωπαϊκών πόρων.

Απορίας άξιο είναι, φυσικά, πώς δαπανήθηκαν εκατ. ευρώ στις μελέτες, χωρίς να ληφθούν υπόψη συγκεκριμένες προδιαγραφές ασφάλειας και περιβάλλοντος. «Χάλι», και μάλιστα «συνειδητό» ήταν η λέξη που επέλεξε για να περιγράψει την κατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου στη Βόρεια Ελλάδα ο πρόεδρος του Συλλόγου Μελετητών Ελλάδας Αργύρης Πλέσιας, μιλώντας στο ράδιο Χρόνος 87.5fm. «Mου φαίνεται αδιανόητο το κράτος να έχει προκηρύξει διαγωνισμούς, χωρίς στοιχειώδη περιβαλλοντική ωριμότητα», τόνισε και διερωτήθηκε – μετά από τη δικαστική εξέλιξη – «δεν θα αναζητηθούν από κάπου ευθύνες για τους ανθρώπους, τους οργανισμούς, τις εταιρίες που ανέλαβαν να ωριμάσουν αυτό το έργο;», το οποίο είναι ιδιαίτερης αξίας συνολικά για τη Βόρεια Ελλάδα και ειδικά για το λιμάνι της Καβάλας.

Το θέμα σε Βουλή και Περιφερειακό Συμβούλιο

Το επόμενο διάστημα η κατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου της περιοχής και οι εξελίξεις γύρω σχετικά με το τμήμα Καρβάλη – Τοξότες, αναμένεται να απασχολήσουν τη Βουλή των Ελλήνων, μετά από ερώτηση του βουλευτή της Νέας Αριστεράς Χουσεϊν Ζεϊμπέκ και το Περιφερειακό Συμβούλιο Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης, μετά από ερώτηση του επικεφαλής της Ανεξάρτητης Ενωτικής Πρωτοβουλίας Στέργιου Ηλιόπουλου.

Στην παρέμβασή του ο κ. Ζεϊμπέκ σημειώνει πως πλάι στον πρωτοφανή σιδηροδρομικό αποκλεισμό που βιώνει η Θράκη από το καλοκαίρι του 2019, «με αποκλειστική ευθύνη της κυβέρνησης, ήρθε τις τελευταίες ημέρες να προστεθεί και το μπλόκο του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το έργο κατασκευής της νέας μονής σιδηροδρομικής γραμμής στο τμήμα Νέα Καρβάλη-Τοξότες, προϋπολογισμού 193 εκατομμυρίων ευρώ και χρηματοδότηση από τον μηχανισμό Συνδέοντας την Ευρώπη (CEF)».

Στο κείμενό του ο κ. Ηλιόπουλος καταλογίζει θεσμική ευθύνη της Περιφερειακής Αρχής ΑΜΘ «απέναντι στον συνεχιζόμενο σιδηροδρομικό αποκλεισμό και την απένταξη του έργου Τοξότες – Νέα Καρβάλη» και, μεταξύ πολλών άλλων, θυμίζει: «Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης τελεί υπό ένα καθεστώς σιδηροδρομικής απομόνωσης από τον Νοέμβριο του 2019, γεγονός που συνιστά τη μεγαλύτερη αναπτυξιακή υποβάθμιση της περιοχής μας στη σύγχρονη ιστορία της».