29 Μαΐου 1453 - «Η Πόλις Εάλω»

Η Πόλη έπεσε, "Εάλω", αλλά η ιστορία της εξακολουθεί να ακτινοβολεί για πάντα!

Γράφει ο Μιχάλης Καλογιαννίδης, τ. εκπαιδευτικός

Μπορεί στις μέρες μας καμία πόλη του κόσμου να μην τολμάει να διεκδικήσει τον τίτλο της ομορφότερης πόλης, αλλά υπήρξε αδιαμφισβήτητα μια πόλη, η Κωνσταντινούπολη, η πρωτεύουσα των αιώνων, που ονομάστηκε Βασίλισσα των πόλεων για το μεγαλείο και τη γοητεία της. που ονομάστηκε "Οφθαλμός της Οικουμένης", τόσο για την θέση της, όσο και την άλλοτε παντοδυναμία της.

Που λεγόταν "Επτάλοφος Πόλη" γιατί οικοδομήθηκε το 326 μ.Χ. από τον Ρωμαίο Κωνσταντίνο τον Α' τον μετέπειτα, Μέγα Κωνσταντίνο και την Αγία Ελένη την Αυτοκράτειρα, πάνω σε (7) επτά λόφους.

Υπήρξε η τελευταία πόλη της Ευρώπης και η πρώτη της Ασίας. Η γέφυρα μεταφορικά αλλά και στην κυριολεξία, ανάμεσα σε δύο Ηπείρους.

Ο Ελλήσποντος ή τα Δαρδανέλλια, η Προποντίδα ή η θάλασσα του Μαρμαρά, ο Βόσπορος, το πέρασμα στη Μαύρη Θάλασσα και στη μέση του πανέμορφου πορθμού, ο Κεράτιος Κόλπος, πόσες φορές στη μακραίωνη ιστορία της δεν την έσωσε από επίδοξους και ποικιλώνυμους κατακτητές, ο "Εοικώς γάρ ελάφρου κέρατι" ίδιος δηλαδή με ελαφοκέρατο". Κεράτιος Κόλπος όπως τον αναφέρει και ο γεωγράφος Στράβωνας.

Την ημέρα που ο Μέγας Κωνσταντίνος αποφάσιζε να μεταφέρει την πρωτεύουσά του από τη Ρώμη στο Βυζάντιο, την αρχαία πόλη που είχε ιδρύσει παλιότερα ο Βύζαντας, δύσκολα θα μπορούσε να φανταστεί πως άνοιγε ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της ανθρωπότητας. Από τη στιγμή εκείνη η Κωνσταντινούπολη ανέλαβε να κρατήσει στα χέρια της το αστραφτερό στέμμα της νεοσύστατης βυζαντινής αυτοκρατορίας που έμελλε να διαμορφώσει μια ένδοξη ιστορική διαδρομή και ν' αποτελέσει για πάνω από έντεκα (11) αιώνες του κυματοθραύστη όλων των βαρβαρικών επιδρομών.

Από την αρχή της ζωής της, ο πληθυσμός της Κωνσταντινούπολης ήταν πολυεθνικός, ένα πολυποίκιλο μωσαϊκό από ανθρώπους διαφόρων φυλών, που με το πέρασμα όμως των αιώνων διαμορφώθηκε σ' ένα ιδιόμορφο φυλετικό είδος και από ρωμαϊκή και βυζαντινή Κωνσταντινούπολη, μεταμορφώθηκε αργά αλλά σταθερά σε μια ελληνική μεγαλούπολη.

Όντας κράμα χριστιανικών και ανατολίτικων παραδόσεων, η Κωνσταντινούπολη, αποτέλεσε την καρδιά ενός ανώτερου πολιτισμού, καθηλώνοντας με τη μοναδική της μεγαλοπρέπεια και σήμερα ακόμα τους επισκέπτες της.

Ο ναός της Αγίας Σοφίας, έργο του Ιουστινιανού, προστατευόμενο μνημείο, παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, μοναδικής και ανεπανάληπτης αρχιτεκτονικής κατασκευής και μεγαλοπρέπειας, που στέκει ακλόνητος για πάνω από χίλια πεντακόσια χρόνια, παρά την εγκατάλειψή του και την μετατροπή του σε τζαμί, αναρίθμητοι άλλοι ναοί μοναδικής βυζαντινής τεχνοτροπίας και εικονογράφησης, ο Ιππόδρομος, οι πλατείες, το σύγχρονο Υδραγωγείο, τα πελώρια και ακλόνητα βυζαντινά τείχη που προστάτευαν επί αιώνες την Βασιλεύουσα καθηλώνουν μέχρι και σήμερα τον επισκέπτη και προκαλούν δέος και θαυμασμό στο αντίκρισμά τους.

Ωστόσο όλο αυτό το Μεγαλείο, η δύναμη και η λάμψη που εξέπεμπε η Πόλη και η Αυτοκρατορία, είχαν δυστυχώς και την αρνητική τους πλευρά.

Στην ιστορική της διαδρομή που ήταν πλούσια από δύναμη, ακτινοβολία και δόξα, βρέθηκε ταυτόχρονα στο μάτι ποικιλώνυμων εχθρών που επεδίωκαν να την κατακτήσουν με κάθε τρόπο.

Έτσι η Αυτοκρατορία ήταν αναγκασμένη να διεξαγάγει αιματηρούς και μακροχρόνιους πολέμους και εκστρατείες εναντίον πολυάριθμων βαρβαρικών λαών.

Βούλγαροι, Ρώσοι, Άβαροι, αλλά και λαοί της Ανατολής Άραβες, Πέρσες, Οθωμανοί, όλοι λαοί σκληροτράχηλοι και πολεμικοί, που επιθυμούσαν και επεδίωκαν ν' αρπάξουν κάτι από τα εδάφη, την αίγλη και τη δύναμή της.

Επί χίλια (1.000) και πλέον χρόνια και σε περιόδους ακμής της αυτοκρατορίας και με άξιους και ικανούς ηγέτες η Αυτοκρατορία αντιμετώπισε με επιτυχία όλους τους επίδοξους κατακτητές και τις ληστρικές επιδρομές τους.

Ο εκχριστιανισμός των Βουλγάρων (864) και των Ρώσων (989), ύστερα από μεγάλη περίοδο αιματηρών πολέμων, έργο των Μοναχών Κυρίλλου και Μεθοδίου, υπήρξε ένα πολιτιστικό γεγονός υψίστης σημασίας για την περιοχή, που άλλαξε και την γενικότερη εικόνα στο Βαλκανικό Μέτωπο.

Αντίθετα σε περιόδους εσωτερικών προβλημάτων στη λειτουργία του κράτους, που είχαν σχέση και με τη διοίκηση ανάξιων και ανίκανων ηγετών, η Αυτοκρατορία δοκιμάστηκε σκληρά, υπέστη ταπεινωτικές ήττες στα πεδία των μαχών που την οδήγησαν σταδιακά στην αποδυνάμωση και την σημαντική συρρίκνωσή της, ιδίως στο Ασιατικό μέτωπο.

Η μάχη στο Μαντζικέρτ το 1071 και η πρώτη ολοκληρωτική ήττα των βυζαντινών στρατευμάτων από τους Σελτζούκους Τούρκους με την σύλληψη και την αιχμαλωσία μάλιστα του Αυτοκράτορα Ρωμαίου Δ' του Διογένη, ήταν ακριβώς αποτέλεσμα της παρατεταμένης παρακμής και αποσύνθεσης της κραταιάς Αυτοκρατορίας, που σήμανε ταυτόχρονα και την αρχή του τέλους της κυριαρχίας της στη Μικρά Ασία, με την μόνιμη πλέον και απειλητική παρουσία των Τούρκων στην περιοχή αυτή, απέναντι από την πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη.

Η εξέλιξη αυτή σε συνδυασμό και με άλλα σοβαρά γεγονότα που προηγήθηκαν, όπως η εσωτερική διαμάχη στα εκκλησιαστικά με τους εικονολάτρες και εικονομάχους, το σχίσμα μεταξύ των εκκλησιών Κωνσταντινούπολης και Ρώμης και η οριστική ρήξη μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών το 1054 που ακολούθησε και τέλος η Άλωση και η λεηλασία της Πόλης και της Αυτοκρατορίας, από τους Σταυροφόρους της Δύσης το 1204, οδήγησαν σε μαρασμό και οριστικά στην πτώση τελικά της Βασιλεύουσας και της Αυτοκρατορίας στις 29 Μαΐου 1453 ημέρα Τρίτη που χαρακτηρίστηκε και "Αποφράς ημέρα" για να γραφτεί ο επίλογος μιας ένδοξης και ιστορικής πορείας και ενός ανεξίτηλου ελληνοχριστιανικού πολιτισμού.

Η Πόλη έπεσε, "Εάλω", αλλά η ιστορία της εξακολουθεί να ακτινοβολεί για πάντα!

Είναι γεγονός ότι κάθε χρόνο τέτοια ημέρα, λες και είναι βαλτοί, οι γείτονές μας πανηγυρίζουν και αναπαριστούν την Άλωσή της, για να υπενθυμίζουν άραγε τι;

Ο συμπατριώτης τους Engin Ardin, συγγραφέας και δημοσιογράφος, σε άρθρο του στην εφημερίδα "Sabah", τους ενημερώνει και τους συμβουλεύει: "…Αν μας πούνε ότι λεηλατούσαμε την Πόλη τρεις ημέρες και τρεις νύχτες συνεχώς τι θα απαντήσουμε; Αντί να υπερηφανευόμαστε με τις πόλεις που κατακτήσαμε, ας υπερηφανευτούμε με αυτές που ιδρύσαμε, αν υπάρχουν. Αλλά δεν υπάρχουν. Όλη η Ανατολή είναι περιοχή με τη βία κατακτημένη…".