Κι όμως υπάρχει ελπίδα… γιατί υπάρχει ανθρωπιά στην κοινωνία μας

Υπάρχουν όμως ακόμη πολίτες αυτής της δρώσας κοινωνίας, άνθρωποι φιλήσυχοι, εργατικοί και έντιμοι, που παλεύουν καθημερινά για το μεροκάματο, που δεν δημιουργούν επεισόδια, που δεν συμμετέχουν σε εγκληματικές συμμορίες αλλά μένουν αφανείς ήρωες της καθημερινότητας
και της βιοπάλης, που αποτελούν, αν θέλετε, και την πλειοψηφία της κοινωνίας, αλλά που δεν ασχολείται κανείς μ’ αυτούς

Γράφει ο Μιχάλης Καλογιαννίδης, τ. εκπαιδευτικός - Σχολικός Σύμβουλος

Η εικόνα μας ως κοινωνία σήμερα, όπως τουλάχιστον εμφανίζεται καθημερινά μέσα από τις περιγραφές των τηλεοπτικών καναλιών, είναι βέβαιο ότι δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια σύγχρονη προοδευτική κοινωνία δικαίου, μέσα από τη λειτουργία της οποίας οι πολίτες της αντιλαμβάνονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, τόσο τις έννοιες της ισονομίας και ισοπολιτείας, όσο και τις έννοιες των δικαιωμάτων αλλά και των αντίστοιχων υποχρεώσεων τους, τόσο απέναντι στο κράτος, όσο και απέναντι στο κοινωνικό σύνολο, δηλαδή στους συμπολίτες τους.

Η καθημερινότητα δείχνει ότι είμαστε μια κοινωνία γενικευμένης παρακμής, γεμάτη από εγκληματικότητα, με συμμορίες ξένων και ντόπιων εγκληματιών να αλωνίζουν, με διαφθορά, σκάνδαλα, απάτες και διαπλοκές, φαινόμενα δηλαδή ακραίας κοινωνικής παραβατικότητας, που δηλώνουν καθολική απαξία στους νόμους του κράτους, χωρίς ίχνος ηθικότητας, χωρίς τις διαχρονικές ηθικές και πολιτιστικές αξίες, του σεβασμού, της εντιμότητας, της συνύπαρξης, της αλληλοβοήθειας και της αγάπης, αρετές που διέκριναν εν πολλοίς τις προηγούμενες παραδοσιακές κοινωνίες μας.

Αν ο Αθηναίος ρήτορας και πολιτικός Ισοκράτης μπορούσε να μιλήσει για τη σημερινή εικόνα της δημοκρατίας μας, πιθανολογώ ότι θα έλεγε τα ίδια λόγια με τα οποία περιέγραψε, πριν πολλούς αιώνες, διεκτραγωδώντας την αποσύνθεση της λεγόμενης αθηναϊκής δημοκρατίας. «Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την αυθάδεια ως δικαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα και την αναρχία ως ευδαιμονία…».

Σ’ αυτή την καθημερινή φρενίτιδα της κοινωνίας, ολοένα και ξεθωριάζει συνεχώς το ανθρώπινό μας πρόσωπο και γίνεται συνεχώς πιο απάνθρωπο, πιο σκληρό, πιο απρόσιτο αλλά και περισσότερο απρόβλεπτο στη συμπεριφορά του. Η αθέατη πλευρά του σημερινού «πολιτισμένου» ανθρώπου, έγινε πολύ πιο αδιευκρίνιστη και πιο πολύ εκρηκτική, με το εγώ να κυριαρχεί σ’ όλες του τις ενέργειες.

Ύστερα από μισό αιώνα Μεταπολιτευτικής Δημοκρατίας φαίνεται, ότι ως κοινωνία γίναμε χειρότεροι και όχι καλύτεροι, στις σχέσεις μας, αλλά και στη συμπεριφορά μας. Μπορεί να κερδίσαμε κάποιους μεταπτυχιακούς τίτλους παραπάνω, αλλά χάσαμε, ως κοινωνία τον ανθρώπινο ψυχισμό μας, χάσαμε τις διαχρονικές αρετές μας ως πολιτισμένου λαού.

Απομακρυνθήκαμε ως ελληνική κοινωνία από τα διαχρονικά μας στηρίγματα, την πατρίδα, τη θρησκεία και την οικογένεια. Χάσαμε την επαφή μας με την πλούσια ιστορία μας, τον πολιτισμό μας και τη σχέση μας με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία. Η μεταπολίτευση ως φιλοσοφία, αλλά και στην πράξη, με πρωταρχική ευθύνη όλων των πολιτικών κομμάτων δεν ενδιαφέρθηκε και δεν ανέδειξε τα καλύτερα πολιτικά μηνύματα στην κοινωνία και ειδικότερα στη νεολαία της εποχής.
Συνθήματα του τύπου, «Ο λαός στην εξουσία…» δεν ήταν αυτά που έπρεπε. Δεν βοήθησαν το λαό και την κοινωνία να κατανοήσουν το ρόλο τους στην Δημοκρατία και τη σωστή λειτουργία της και δεν συνέβαλαν στον εκδημοκρατισμό της, όπως διεκήρυττε.

Μας δόθηκε μοναδική ευκαιρία να συγκροτήσουμε μια σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία, με βασικά της χαρακτηριστικά τη σωστή λειτουργία των θεσμών και του κράτους, τη δημιουργία διαχρονικών θεσμών με γνώμονα την αξιοκρατία, την εξυγίανση των κρατικών υπηρεσιών, την ισότητα όλων των πολιτών έναντι των Νόμων, όμως στην πράξη η γενικότερη εικόνα ήταν διαφορετική.

Ο άκρατος κομματισμός που γιγαντώθηκε στα χρόνια της μεταπολίτευσης με τα γνωστά πράσινα, γαλάζια και κόκκινα καφενεία, η αναξιοκρατία και το κομματικό ρουσφέτι που εισχώρησαν σ’ όλα τα επίπεδα της λειτουργίας του κράτους, η παντελής κατάργηση της αξιολόγησης στο Δημόσιο, με τον κομματικό συνδικαλισμό να συναποφασίζει παντού, η έλλειψη διαχρονικών αξιών και η διαφθορά χωρίς τιμωρία, που και σήμερα ακόμα ταλαιπωρεί την κοινωνία μας, οδήγησαν εντελώς στον εκτροχιασμό κάθε έννοιας Δημοκρατίας.

Η μεταπολίτευση δυστυχώς, όλα αυτά τα χρόνια πρόβαλε νέα πρότυπα ανθρώπου, μακριά από τα παραδοσιακά, με τις διαχρονικές αξίες του ανθρωπισμού, της συναδελφοσύνης, της αξιοκρατίας, της εντιμότητας, της ευγενούς άμιλλας στη ζωή.

Έτσι κυριάρχησε παντού το ατομικό συμφέρον, η αναρρίχηση με οποιονδήποτε τρόπο, το κομματικό βόλεμα, ο δικός μας άνθρωπος μπροστά και χωρίς προσόντα μάλιστα, η απόκτηση πτυχίου και τίτλων, χωρίς κόπο, με οποιονδήποτε τρόπο και οπουδήποτε, ήταν η αντίληψη που παγιώθηκε σ' όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, φαινόμενα που ακόμα και σήμερα κυριαρχούν σε πολλές περιπτώσεις.

Το σύνθημα ήταν «όποιος τα καταφέρνει», με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς ενσυναίσθηση καθήκοντος και με πολύ θράσος. «Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα», έγινε η κυρίαρχη κοινωνική επιδίωξη, με τον νομοταγή πολίτη να περιμένει στη σειρά, απογοητευμένος.

Το σχολείο και η Εκπαίδευση γενικότερα πλήρωσε πολύ ακριβά, όλη αυτή την καιροσκοπική αντίληψη και την αναξιοκρατία που κυριάρχησε όλα τα χρόνια και δυστυχώς συνεχίζεται και σήμερα. Η παντελής κατάργηση της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών οδήγησε στην ισοπέδωση προς τα κάτω, όλη τη σχολική δραστηριότητα.

Υπάρχουν εκπαιδευτικοί που διορίστηκαν, εργάστηκαν όλα τα χρόνια στα σχολεία, συνταξιοδοτήθηκαν και δυστυχώς δεν αξιολογήθηκαν ποτέ, γι’ αυτό που έκαναν με αποκλειστική ευθύνη της πολιτείας και όλων των πολιτικών κομμάτων. Πρωτάκουστο και όμως αληθινό αλλά και μοναδικό. Λαμπροί εκπαιδευτικοί με διάθεση και όνειρα για αναβάθμισή τους, με το πέρασμα του χρόνου ισοπεδώθηκαν υπηρεσιακά, το δε φιλότιμό τους έσβησε κι’ αυτό μέσα στο τέλμα της αναξιοκρατίας και του κομματισμού που κυριάρχησαν επί πολλά χρόνια μέσα στα σχολεία.

Το σχολείο έχασε σταδιακά τον μοναδικό και σπουδαίο ανθρωπιστικό και παιδαγωγικό του ρόλο, έχασε το βασικό σκοπό της αγωγής και διαμόρφωσης του χαρακτήρα των παιδιών. Αντί για συνεργατικότητα, φιλία, και αγάπη μεταξύ των συμμαθητών, καλλιέργησε τον ατομικισμό, τη βαθμοθηρία και την ασέβεια προς τους συμμαθητές και τους δασκάλους, με όλα τα επακόλουθα προβλημάτων συμπεριφοράς, μέσα στο σχολικό περιβάλλον.

Η σημερινή εικόνα της κοινωνίας σχετίζεται σε μεγάλο ποσοστό με την γενικότερη παιδεία που έλαβαν οι πολίτες της ως μαθητές όλη αυτή τη χρονική περίοδο της μεταπολίτευσης.,

Ο Άγγλος συγγραφέας Χάξλεϋ στο βιβλίο του, «Ο θαυμαστός νέος κόσμος», στο οποίο περιγράφει τους κινδύνους καταστροφής των ανθρώπινων αξιών, σε μια μηχανοποιημένη κοινωνία, συνέπεια της τεχνολογικής εξέλιξης και αναφερόμενος στον παράγοντα «άνθρωπο» τον παρουσιάζει ως καλοθρεμμένο, καλοντυμένο, ικανοποιημένο σεξουαλικά, αλλά ωστόσο είναι χωρίς προσωπικότητα και χωρίς καμιά επαφή με τους συνανθρώπους του.

Παρ’ όλα αυτά που περιγράψαμε και που αμαυρώνουν την εικόνα μας ως κοινωνία, το παρήγορο ωστόσο είναι ότι υπάρχει ελπίς -όπως λέει- στο βιβλίο του ο αείμνηστος Αντώνης Σαμαράκης, γιατί υπάρχουν ακόμα στον Έλληνα κάποιες αξίες αναλλοίωτες.

Και υπάρχει ελπίδα, γιατί δίπλα σ' αυτή την εικόνα της προβληματικής κοινωνίας που την περιγράφουν καθημερινά και τα ΜΜΕ, με τα σκάνδαλα και τις κομπίνες, που δρα κάτω από την ανοχή της Πολιτείας, υπάρχει μια άλλη κοινωνία, υπάρχουν μεγάλες κοινωνικές ομάδες, που αποτελούν και την ελπίδα, γιατί αυτές βαδίζουν στη ζωή τους με την πυξίδα της ανθρωπιάς και αυτές τις ομάδες θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε στη συνέχεια προς παραδειγματισμό όλων μας.

Υπάρχουν λοιπόν πολίτες αυτής της δρώσας κοινωνίας, άνθρωποι φιλήσυχοι, εργατικοί και έντιμοι, που παλεύουν καθημερινά για το μεροκάματο, που δεν δημιουργούν επεισόδια, που δεν συμμετέχουν σε εγκληματικές συμμορίες αλλά μένουν αφανείς ήρωες της καθημερινότητας και της βιοπάλης, που αποτελούν, αν θέλετε, και την πλειοψηφία της κοινωνίας, αλλά που δεν ασχολείται κανείς μ’ αυτούς.

Υπάρχουν πολύ υγιή τμήματα της κοινωνίας, που είτε μεμονωμένα, είτε οργανωμένα σε εθελοντικές ομάδες και φορείς γίνονται «εθελοντές» ζωής, δίπλα στον πάσχοντα συνάνθρωπό τους, δίπλα στην αδύναμη κοινωνία, που κάνουν πράξη στη ζωή τους την συμπαράσταση στον άλλο άνθρωπο.

Είναι ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας μας που κάνει πράξη στη ζωή του τις διαχρονικές αρετές του ανθρωπισμού, που είναι η αγάπη στον πλησίον, η συναδελφοσύνη, ο σεβασμός στον αδύναμο, στον πάσχοντα.

Είναι οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας, που πέρα από τον εαυτούλη τους πλησιάζουν και ενδιαφέρονται για τον άγνωστο συνάνθρωπο τον ταλαιπωρημένο, που κάνουν τελικά πράξη στη ζωή τους τα λόγια του Ουμανιστή μας ποιητή και συγγραφέα Νικηφόρου Βρεττάκου.

«Αντιστέκομαι στο θάνατο μ’ όλες μου τις δυνάμεις, γιατί δεν εξάντλησα ακόμα όλα τα περιθώρια της ψυχής μου και της αγάπης μου για τον κόσμο. Αντιστέκομαι στο θάνατο, γιατί υπάρχει το χέρι μου και το χέρι του άλλου ανθρώπου. Το μηδέν σε κερδίζει από τη στιγμή που αποσπάσαι από τον άνθρωπο, διακόπτοντας έτσι τη συνέχεια του ανθρώπινου όντος. Και δεν θα μπορέσεις να στηρίξεις τα πόδια σου, αν δεν ακουμπήσεις το χέρι σου πάνω στον ώμο του άλλου ανθρώπου.

Τότε μόνο θα νιώσεις ότι υπάρχουν πολλά ωραία πράγματα να ιδείς και πολλά ωραιότερα πράγματα να κάνεις. Δεν θα δικαιώσει την παρουσία σου πάνω στη γη κανένα σύστημα σκέψης αν δεν ΑΓΑΠΗΣΕΙΣ. Η αγάπη είναι πράξη. Δε θα γίνεις δημιουργός αν δεν αγαπήσεις. Αν δεν αγαπήσεις δεν πρόκειται να ανακαλύψεις ποτέ το ίδιο το νόημά σου. Στο βάθος της η ζωή είναι περισσότερο απλή απ' όσο νομίζεις».

Όσοι λοιπόν ασχολούνται με την εξωτερική τους εμφάνιση μόνο και δεν ενδιαφέρονται και με την καλλιέργεια της ψυχής τους, είναι βέβαιο ότι δεν θα κατανοήσουν ποτέ στη ζωή τους τα λόγια του ποιητή.

Υπάρχουν όμως χιλιάδες άνθρωποι, ανάμεσά μας που απλώνουν το χέρι τους πάνω στον ώμο αδύναμων και ανήμπορων ανθρώπων, με ανίατες και πολύχρονες ασθένειες που τους φροντίζουν εθελοντικά, νυχθημερόν και συμπάσχουν μαζί τους, προσπαθώντας να τους δείξουν το ανθρωπινό τους πρόσωπο.

Εμείς σ’ αυτούς οφείλουμε ευγνωμοσύνη και αυτούς προτείνουμε ως παράδειγμα ανθρωπιάς στην κοινωνία.

Στο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό όλων των νοσηλευτικών ιδρυμάτων της χώρας, που καθημερινά μέρα και νύχτα δίνουν αγώνες ζωής στους πάσχοντες συνανθρώπους μας.
Στους διασώστες του ΕΚΑΒ που όλο το εικοσιτετράωρο, στην πρώτη γραμμή του αγώνα και προσφέρουν με κίνδυνο της ζωής του στους δρόμους, τις πρώτες βοήθειες σε τραυματίες και κινδυνεύοντες συμπολίτες μας.

Στους εθελοντές αιμοδότες που χρόνια τώρα με τις οργανώσεις τους προσφέρουν το αίμα τους στον άγνωστο συνάνθρωπό τους, χωρίς ποτέ να διαλαλούν αυτό που κάνουν. Οι εθελοντές αιμοδότες, γυναίκες και άνδρες, προσφέρουν στην ελληνική κοινωνία τη μέγιστη και μοναδική προσφορά ζωής.

Στους εθελοντές και εθελόντριες του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Μια πολυμελής πανελλήνια οργάνωση εθελοντισμού που προσφοράς στον συνάνθρωπο, με συνεχή και πολυμελή παρουσία σ’ όλες τις πράξεις προσφοράς και συμπαράστασης στους αδύναμους και πάσχοντες συνανθρώπους μας.

Στους εθελοντές πυροσβέστες και τα μέλη της πολιτικής προστασίας που εθελοντικά και δίπλα στα στελέχη της Πυροσβεστικής, συμμετέχουν, με κίνδυνο της ζωής τους σε πυρκαγιές και πλημμύρες και προσφέρουν τις υπηρεσίες για να σώσουν ανθρώπινες ζωές και περιουσίες.

Τέλος αναφερόμαστε και στην Ελληνική Αστυνομία και τα στελέχη της και στο Λιμενικό Σώμα επίσης που καθημερινά και χάρην του γενικού κοινωνικού συμφέροντος, εκτίθενται και κινδυνεύουν να χάσουν τη ζωή τους, αντιμετωπίζοντας στην εργασία τους στυγερούς και αδίστακτους δολοφόνους.

Σ’ όλους αυτούς τους συνανθρώπους μας και τόσους άλλους, που έχουν τάξει τη ζωή τους στον άλλο άνθρωπο και την κοινωνία, αξίζει η μέγιστη τιμή και ευγνωμοσύνη για το θεάρεστο έργο τους.

Το ολιγότερο που οφείλουμε είναι, αν δεν είμαστε ακόμα, να γίνουμε σαν κι αυτούς, γιατί αυτοί γνωρίζουν πολύ καλά ότι η ζωή είναι αγάπη και συναίσθημα και έχει ολοκληρωμένο νόημα, όταν νιώθεις ότι αγαπάς και σε αγαπούν και οι άλλοι.

Όταν σου απλώνουν το χέρι να τους βοηθήσεις και δίνεις και εσύ το δικό σου, γιατί η αγάπη είναι πράξη. Τότε ολοκληρώνεσαι ως άνθρωπος. Το τίποτα σε κερδίζει και περνάς απαρατήρητος όταν χάνεις την ανθρωπιά σου.