Το Κίνημα στο Γουδί

Τη νύχτα προς τη 15η Αυγούστου, ο Σύνδεσμος προχωρά στο ιστορικό κίνημα (το Κίνημα του Γουδί) που θα αλλάξει την ιστορία της νεώτερης Ελλάδας. Ας δούμε παρακάτω τα κυριότερα μέλη του Στρατιωτικού Συνδέσμου

Το Κίνημα στο Γουδί ή Κίνημα του 1909 εκδηλώθηκε τη νύχτα προς την 15η Αυγούστου 1909, όταν ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος προχώρησε σε στάση που άλλαξε την ιστορία της νεότερης Ελλάδας, εγκαινιάζοντας τις παρεμβάσεις του Στρατού στην πολιτική ζωή της χώρας. Οι κύριοι στόχοι του κινήματος ήταν η αναδιοργάνωση του στρατού, η πάταξη της διαφθοράς και η βελτίωση της οικονομικής κατάστασης της χώρας.

Με την ονομασία Στρατιωτικός Σύνδεσμος εννοείται η μυστική οργάνωση στρατιωτικών που έδρασε στην Ελλάδα στις αρχές του 20ού αιώνα, με αιτήματα μεταρρυθμίσεις στο στράτευμα, τη δικαιοσύνη και την παιδεία.

Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος γεννήθηκε το 1908, από τη σύμπραξη μιας ομάδας υπαξιωματικών υπό τον ταγματάρχη Γεώργιο Σ. Καραϊσκάκη, εγγονό του στρατηγού της Ρούμελης, και μιας ομάδας κατώτερων αξιωματικών υπό τους Θεόδωρο Πάγκαλο και Επαμεινώνδα (Παμμίκο) Ζυμβρακάκη.

Η ομάδα των υπαξιωματικών ιδρύθηκε πρώτη (συμμετείχαν σε αυτήν μεταξύ άλλων και οι Νικόλαος Πλαστήρας και Γεώργιος Κονδύλης) και είχε ως αιχμή επαγγελματικά αιτήματα.

Η ομάδα των «λοχαγών» ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1908 με έναν πυρήνα περί τους υπολοχαγούς Θεόδωρο Πάγκαλο και Χρήστο Χατζημιχάλη.

Αυτοί, υπέγραψαν το πρώτο πρωτόκολλο του «Στρατιωτικού Συνδέσμου».

Ο Σύνδεσμος ήλθε σε επαφή με την ομάδα Καραϊσκάκη, αλλά και με την ομάδα υπό τον ίλαρχο Παύλο Ζυμβρακάκη και έτσι άρχισε η ραγδαία επέκτασή της.

Στις 25 Ιουνίου, 181 αξιωματικοί συγκεντρώθηκαν στο σπίτι του υπολοχαγού Χατζημιχάλη για τη σύνταξη προγραμματικών αρχών.

Η διαρροή της είδησης προκάλεσε την πτώση της κυβέρνησης Θεοτόκη, ενώ οι κατευναστικές προς την Οθωμανική Αυτοκρατορία δηλώσεις (σχετικά με το Κρητικό και το Μακεδονικό) της κυβέρνησης Ράλλη προκάλεσαν την οργή του Συνδέσμου.

Η απάντηση της κυβέρνησης Ράλλη
Η απάντηση της κυβέρνησης Ράλλη στο Σύνδεσμο ήταν ένα κύμα μεταθέσεων, καθώς και η παραπομπή 12 αξιωματικών σε ανακριτικό συμβούλιο προς απόταξη.

Οι θέσεις του Συνδέσμου κατά «της βουλευτικής φεουδαρχίας των κομματικών συμμοριών και των Αυλών», καθώς και οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις αλλά και η απομάκρυνση του Διαδόχου Κωνσταντίνου, καθώς και των πριγκίπων από το στράτευμα, διερμηνεύτηκαν λανθασμένα, οπότε ο Ράλλης προχώρησε σε συλλήψεις.

Ο κύβος είχε ριφθεί. Στις 14 Αυγούστου, με μια παράτολμη ενέργειά του, ο Πάγκαλος απελευθερώνει τους κρατουμένους αξιωματικούς Σάρρο και Ταμπακόπουλο, προκαλώντας την οργή του Ράλλη, που διατάζει επιφυλακή και δεκάδες συλλήψεων.

Τη νύχτα προς τη 15η Αυγούστου, ο Σύνδεσμος προχωρά στο ιστορικό κίνημα (το Κίνημα του Γουδί) που θα αλλάξει την ιστορία της νεώτερης Ελλάδας.

Ας δούμε παρακάτω τα κυριότερα μέλη του Στρατιωτικού Συνδέσμου:

Γεώργιος Σ. Καραϊσκάκης

Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης (1876 – 1956) ήταν Έλληνας πολιτικός και στρατιωτικός. Γεννήθηκε στα Φουρνά Ευρυτανίας και ήταν γιος του Σπυρίδωνος Καραϊσκάκη, στρατιωτικού και βουλευτού, και εγγονός του Γεωργίου Καραϊσκάκη. Ήταν αξιωματικός του στρατού και είχε ενεργή συμμετοχή, τότε με τον βαθμό του ταγματάρχη, στην ίδρυση του Στρατιωτικού Συνδέσμου. Το 1906 εξελέγη βουλευτής Καρδίτσας ως ανεξάρτητος και επανεξελέγη το 1910 και 1912. Προώθησε τα συμφέροντα των αγροτών και αναμείχθηκε στην εξέγερση του Κιλελέρ. Ο ιστορικός Γιάννης Κορδάτος δεν αναφέρεται ιδιαίτερα κολακευτικά στην προσωπικότητα του Καραϊσκάκη χαρακτηριζοντάς τον μετριότητα. Απεβίωσε στην Αθήνα το 1956.

Νικόλαος Ζορμπάς
Ο Νικόλαος Ζορμπάς (1844-1920) ήταν Έλληνας στρατιωτικός, που έφθασε το βαθμό του υποστράτηγου του Ελληνικού στρατού. Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 27 Σεπτεμβρίου του 1844, εκ πατρός στρατιωτικού που καταγόταν από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας.

Σπούδασε στη Σχολή Ευελπίδων και στη συνέχεια στη Γαλλία και στο Βέλγιο. Μετείχε στις συμπλοκές του 1886 ως διοικητής μοίρας πυροβολικού. Στον πόλεμο του 1897 έφερε τον βαθμό του αντισυνταγματάρχη όπου και διετέλεσε αρχηγός πυροβολικού της 1ης Μεραρχίας. Διετέλεσε επίσης υπάλληλος του υπουργείου Εσωτερικών και καθηγητής πυροβολικού στη σχολή Ευελπίδων. Επί πρωθυπουργίας του Χαρίλαου Τρικούπη (1886-1889) υπηρέτησε στο υπουργείο Στρατιωτικών στη διοίκηση προσωπικού. Από τις 17 Ιουλίου 1905 μέχρι 26 Αυγούστου 1906 διετέλεσε διοικητής της σχολής Ευελπίδων και το 1907 διευθυντής πολεμικού υλικού.

Το 1909 όταν οργανώθηκε ο παράνομος Στρατιωτικός Σύνδεσμος του εζητήθη νά αναλάβει την αρχηγία του κινήματος του 1909 που περιέπλεξε τη Χώρα γενικότερα.

Στην κυβέρνηση Δραγούμη στις 18 Ιανουαρίου του 1910 ορκίστηκε υπουργός στρατιωτικών, από τη θέση την οποία και διέταξε τη διάλυση του Στρατιωτικού Συνδέσμου.

Στις 6 Οκτωβρίου του ίδιου έτους αντικαταστάθηκε από τον Ε. Βενιζέλο. Αποστρατεύτηκε το 1911 κατόπιν παραιτήσεώς του.

Ο Ν. Ζορμπάς δεν υπήρξε κινηματίας, επιλέχθηκε για την ανάληψη της αρχηγίας του κινήματος λόγω της ιδιαίτερης διπλωματίας που τον διέκρινε και της ψυχραιμίας του, αλλά και τις γνώσεις που είχε αποκομίσει όταν υπηρετούσε στο υπουργείο στρατιωτικών.

Ανέλαβε την αρχηγία όταν το κίνημα σχεδόν παρέλυε κάτω από την πείσμωνα αδιαφορία των πολιτικών και κατάφερε να χαλιναγωγήσει τις ορμές των πιο έξαλλων κυρίως νεαρών αξιωματικών.

Προσεταιριζόμενος τα πλέον ψύχραιμα στοιχεία συνεργάσθηκε τελικά με τον πολιτικό χώρο όπου και στη συνέχεια ο ίδιος διέλυσε και τον Σύνδεσμο (τη «Χούντα» της εποχής εκείνης).
Πέθανε στην Αθήνα, νοσηλευόμενος στο Β΄ Στρατιωτικό Νοσοκομείο στις 12 Ιουνίου του 1920, χωρίς να γίνει ο παρά μικρός λόγος για τον θάνατό του.

Έγραψε τα έργα «Μαθήματα Πυροβολικού» που διδάσκονταν στη Σχολή Ευελπίδων, καθώς και «Απομνημονεύματα» (περί του κινήματος 1909) που δημοσιεύτηκαν λίγα χρόνια μετά το θάνατό του, το 1925.

Επαμεινώνδας Ζυμβρακάκης
Ο αντιστράτηγος Επαμεινώνδας Ζυμβρακάκης ή Παμίκος Ζυμβρακάκης (1863-1922) ήταν Έλληνας στρατιωτικός και κινηματίας. Ήταν γιος του στρατιωτικού και πολιτικού Χαράλαμπου της ιστορικής οικογένειας Ζυμβρακάκη.

Γεννήθηκε το 1863 στο Ναύπλιο. Κατατάχθηκε ως εθελοντής στο στρατό το 1882 και αργότερα στη Σχολή Υπαξιωματικών από την οποία και εξήλθε το 1888 ως ανθυπίλαρχος.

Για τη συμπλήρωση των σπουδών του στάλθηκε στη Γαλλία. Κατά τις Κρητικές επαναστάσεις του 1886 και 1897 μετείχε ως εθελοντής.

Το 1909 ο Επαμεινώνδας Ζυμβρακάκης ήταν από τους κυριότερους εμπνευστές και δημιουργούς του Κινήματος του 1909 ως μέλος της διοικούσας επιτροπής του Στρατιωτικού Συνδέσμου, ίλαρχος τότε, που του άρεσε μάλιστα ν΄ αναμιγνύεται σε προσωπικές υποθέσεις, έχοντας έτσι ειδικευτεί ν΄ αναλαμβάνει μάρτυρας στις διάφορες μονομαχίες, που τότε ακόμη επιτρέπονταν.

Βέβαια στη συνέχεια γνωρίζοντας ο ίδιος και οι σύντροφοί του το έκνομο της πράξης τους εκλιπαρούσαν τον Βασιλέα Γεώργιο Α΄ να τους δοθεί αμνηστία όπου και τελικά τους δόθηκε.

Αλλά και όταν εξερράγη το κίνημα της Θεσσαλονίκης μετέβη από τους πρώτους εκεί στο πλευρό του Ε. Βενιζέλου όπου και ανέλαβε ως μέραρχος σε όλες τις πολεμικές επιχειρήσεις της Αντάντ που συνέβησαν το 1918 στη Μακεδονία. Πέθανε το 1922 φέροντας βαθμό αντιστράτηγου.

Θεόδωρος Δ. Πάγκαλος
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος (1878 –1952) ήταν Έλληνας αξιωματικός του στρατού και πολιτικός.
Συμμετείχε στο κίνημα στο Γουδί, στους Βαλκανικούς πολέμους, στο κίνημα της Θεσσαλονίκης, στη Μικρασιατική εκστρατεία, στην επανάσταση του 1922, ενώ από το 1925, με το Κίνημα της 25ης Ιουνίου ανέλαβε την πρωθυπουργία, ουσιαστικά ως δικτάτορας, και στη συνέχεια εκλέχτηκε πρόεδρος της Δημοκρατίας, παραμένοντας στην εξουσία μέχρι το 1926, οπότε και ανατράπηκε.
Από το 1926 μέχρι το θάνατό του το 1952 αποσύρθηκε, με μερικά μικρά διαλείμματα, από την πολιτική ζωή του τόπου. Από τους ιστορικούς έχει χαρακτηριστεί ως αρκετά αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Εγγονός του είναι ο σύγχρονος πολιτικός και σημερινός αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης, Θεόδωρος Πάγκαλος.

Τον Οκτώβριο του 1908 στο σπίτι του Πάγκαλου συγκεντρώθηκαν οι Πάσσαρης, Σιώχας, Γεωργακόπουλος, Σάρρος, Ψύχας, Πανάς, Κατσούλης, Φαληρέας, Καθενιώτης και Χατζημιχάλης για να συζητήσουν για τα προβλήματα του στρατού και της χώρας. Στο τέλος αυτής της συνάντησης ιδρύεται ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος, ο οποίος θα αποτελέσει τη βάση του κινήματος στο Γουδί και ο οποίος είχε ως σκοπό να προωθήσει μεταρρυθμίσεις στο στρατό, την οικονομία, τη διοίκηση και γενικά στο κράτος.

Εκείνη την εποχή ο Θεόδωρος Πάγκαλος υπηρετούσε στον 2ο λόχο του 7ου συντάγματος πεζικού υπό τον Σάρρο.Πολλές από τις συνεδριάσεις του στρατιωτικού συνδέσμου πραγματοποιούνταν στο σπίτι του Πάγκαλου, στην οδό Αριστοτέλους 37 ή σε αυτό στην Ελευσίνα.

Στις 14 Αυγούστου του 1909 ο Πάγκαλος απελευθέρωσε με τη βία αξιωματικούς του στρατού που κρατούνταν φυλακισμένοι λόγω της τότε πολιτικής κατάστασης. Η αποστολή πέτυχε και ο Πάγκαλος με τους συνεργάτες του και τους δραπέτες κατέφυγε στο σπίτι Παπαμαλέκου στην Καστέλλα.

Το πρωί όλοι μαζί πήγαν στο Γουδί, όπου είχε δοθεί εντολή να ξεκινήσει η επανάσταση.
Νικόλαος Πλαστήρας

Ο Νικόλαος Πλαστήρας (1883 – 1953) ήταν στρατιωτικός και πολιτικός στην νεότερη Ελλάδα. Έγινε γνωστός για την στρατιωτική του δράση κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους (όπου έγινε γνωστός ως Μαύρος Καβαλάρης) και την Μικρασιατική εκστρατεία και πολλές φορές ενεπλάκη με την πολιτική συμμετέχοντας ή οργανώνοντας κινήματα.

Ο Νικόλαος Πλαστήρας κυβέρνησε την Ελλάδα τρεις φορές, μία το 1945 και άλλες δύο στα 1951-1952. Επί κυβερνήσεως του απαλλοτριώθηκαν τα περισσότερα τσιφλίκια και αποδόθηκε η γη στους καλλιεργητές.

Γιός του Χρήστου Πλαστήρα και της Στεργιανώς Καραγιώργου, γεννήθηκε στο Μορφοβούνι Καρδίτσας το 1883. Αφού τελείωσε το Γυμνάσιο κατατάχθηκε στον στρατό το 1904 και υπηρέτησε στο 5ο Σύνταγμα Πεζικού στα Τρίκαλα όπου προήχθη σε υπαξιωματικό.

Το 1905 πήρε μέρος στον Μακεδονικό αγώνα.

Συμμετείχε ενεργά στον «Σύνδεσμο Υπαξιωματικών» που είχε σκοπό την αξιοκρατία και την εξυγίανση του Στρατού και ήταν παράλληλη με τον «Στρατιωτικό Σύνδεσμο» των αξιωματικών, που έκανε το κίνημα στο Γουδί το 1909.

Το 1910 εισήχθη στην Σχολή Υπαξιωματικών της Κέρκυρας από όπου εξήλθε το 1912 ως Ανθυπολοχαγός.

H ανθρωπογεωγραφία του Στρατιωτικού Συνδέσμου
Περίπου 1.400 αξιωματικοί του Στρατού Ξηράς και του Nαυτικού από όλες τις φρουρές της χώρας ήταν μέλη του Στρατιωτικού Συνδέσμου λίγο πριν ξεσπάσει το κίνημα στο Γουδί. Eίχε προσχωρήσει, επίσης, το σύνολο των υπαξιωματικών.

Υπήρχαν δύο τάσεις: Oι κατώτεροι αξιωματικοί και οι υπαξιωματικοί πίεζαν για δράση, αλλά η πλειονότητα της μετριοπαθούς διοικούσας επιτροπής που αποτελούνταν από λοχαγούς και ο αρχηγός συνταγματάρχης N. Zορμπάς, προσανατολίζονταν προς τον συμβιβασμό.

Tο σχέδιο με επίκεντρο τη θέση Γουδί είχε καταστρωθεί από τις αρχές Aυγούστου του 1909. Oι εκεί στρατιωτικές εγκαταστάσεις είχαν ορισθεί ως τόπος συγκέντρωσης των κινηματιών και όχι ως χώρος «επαναστατικής» δράσης.

Ο «Στρατιωτικός Σύνδεσμος» και η διάδοση του
Η ύπαρξη του «Στρατιωτικού Συνδέσμου» έγινε ευρύτερα γνωστή στις 25 Ιουνίου του 1909 όταν ο φρούραρχος Αθηνών, συνταγματάρχης Σχινάς, εισέβαλλε απρόσκλητος στο σπίτι του υπολοχαγού Χατζημιχάλη, την ώρα που πραγματοποιούσαν συνωμοτική σύσκεψη 181 αξιωματικοί – μέλη της οργάνωσης, απ” όλα τα όπλα και μέχρι του βαθμού του συνταγματάρχη.
Όμως η οργάνωση αυτή είχε προϊστορία.

Γράφει ο στρατηγός Θ. Πάγκαλος στα απομνημονεύματα του: «Τον Οκτώβριον του 1908 συνήλθεν εις την οικίαν μου, επί της οδού Αριστοτέλους 37, ολιγάριθμος ομάς υπολοχαγών και ανθυπολοχαγών όπως συσκεφθώμεν περί του τρόπου ενεργείας προς αντιμετώπισιν της καταστάσεως. Μετά πολύωρον συζήτησιν απεφασίσαμεν τότε κατά πλειοψηφίαν ότι έπρεπε να συγκροτηθή Στρατιωτικός Σύνδεσμος, ο οποίος να επιβάλη Κυβέρνησιν έξω των κομμάτων, ήτις, υπό την επίβλεψιν του Συνδέσμου, να έχη δικτατορικήν εξουσίαν όπως προβή τάχιστα »εις ανασυγκρότησιν των ενόπλων δυνάμεων της χώρας κατά ξηράν και κατά θάλασσαν» ως ανεγράφετο εις το αρχικόν σχέδιον του οικείου πρωτοκόλλου… Ούτω τον Οκτώβριο του 1908 ιδρύετο ο Σ.Σ. (σ.σ. Στρατιωτικός Σύνδεσμος) και ουχί τον Αύγουστο του 1909 ως ανεγράφεται υπό πάντων ανεξαιρέτως όσοι ησχολήθησαν με την ιστορία του »Γουδί» πλανηθέντες εκ της κατά Ιούνιον του 1909 πρώτης εμφανίσεως αυτού εν την οικία Χατζημιχάλη».

Στην πραγματικότητα βέβαια, η συνωμοτική ομάδα των στρατιωτικών για την οποία κάνει λόγο ο Πάγκαλος δεν ήταν η μόνη που δρούσε στο στράτευμα, αν και σ” αυτή ανήκει η τιμή ότι έδωσε στην όλη στρατιωτική συνωμοτική οργάνωση το ιστορικό όνομα «Στρατιωτικός Σύνδεσμος» και προηγήθηκε της συγκρότησης άλλων ομάδων, γεγονός που επιβεβαιώνεται από διάφορες ιστορικές πηγές5. Για την ακρίβεια μετά την ομάδα του Πάγκαλου, ομάδα συγκρότησαν τόσο οι λοχαγοί, όσο και οι υπαξιωματικοί.

«Το Καλοκαίρι του 1909- γράφει ο Τ. Βουρνάς – εξελίσσονται στο στρατό τρεις παράλληλες συνωμοτικές κινήσεις: των υπαξιωματικών, των ανθυπολοχαγών και των λοχαγών».
Όλες αυτές οι ομάδες, παρά τις διαφορές αντιλήψεων που είχαν μεταξύ τους, μπόρεσαν να βρουν μια κοινή γραμμή πλεύσης, αρχής γενομένης από τη σύσκεψη, που προαναφέραμε, στο σπίτι του υπολοχαγού Χατζημιχάλη.

Στη συνέχεια συγκρότησαν 15μελή προσωρινή Διοικούσα Επιτροπή από έξι λοχαγούς κι εννέα κατώτερους, που όμως όταν απέκτησε μονιμότερα χαρακτηριστικά και ξανασχηματίστηκε την αποτελούσαν 7 λοχαγοί και 2 υπολοχαγοί γεγονός που σήμαινε μια μετατόπιση της ηγεσίας προς τις ανώτερες τάξεις των αξιωματικών

Η Διοικούσα Επιτροπή κατέληξε στο οριστικό πρωτόκολλο του Συνδέσμου, ενώ στις αρχές Αυγούστου 1909 η οργάνωση απέκτησε γενικό αρχηγό το συνταγματάρχη του Πυροβολικού Ν. Ζορμπά.

Το υπόμνημα των αξιωματικών
«H Πατρίς μας ευρίσκεται υπό δυσχερεστάτας περιστάσεις, το δε επίσημον Κράτος υβρισθέν και ταπεινωθέν, αδυνατεί να κινηθή προς άμυναν των δικαίων του.
Άπας ο Ελληνισμός, βαρυαλγών δια την λυπηράν ταύτην κατάστασιν, εξεδήλωσεν ότι ποθεί διακαώς την λήψιν συντόνων μέτρων προς αποτροπήν παρομοίων κινδύνων εν των μέλλοντι. Άλλως τε υπό ξένων ακόμη, επισήμων και μη, επανειλημμένως υπεδείχθη, ότι το Έθνος μας δεν θα υφίστατο τ” ατυχήματα και τους εξευτελισμούς ους μέχρι τούδε υπέστη, εάν είχομεν παρεσκευασμένην προς άμυναν Στρατιωτικήν και Ναυτικήν δύναμιν επαρκή.

Ο Σύνδεσμος των αξιωματικών του Εθνικού Στρατού της Ξηράς και του Ναυτικού, εμφορούμενος υπό των αυτών αισθημάτων και συναισθανόμενος, ως πάντες οι Έλληνες, το δεινόν των περιστάσεων και την προς άμυναν του πατρίου εδάφους και των δικαίων του Έθνους, ανάγκην της υπάρξεως αξιομάχου στρατού και στόλου, γινώσκων δε ότι υπό των εκάστοτε αρμοδίων ημελήθη ο πλήρης καταρτισμός αυτών, ουχί εκ κακής θελήσεως, αλλ” επί τη αδικαιολογήτω προφάσει της ανεπαρκείας των προσόδων του Κράτους, κατασπαταλωμένων εν τούτοις εική και ως έτυχε, προβαίνει εις την υποβολήν ιεράς παρακλήσεως προς τον Βασιλέα, τον – κατά τον Θεμελιώδη Νόμον – Αρχηγόν των κατά Ξηράν και Θάλασσαν Στρατιωτικών δυνάμεων του Κράτους, και προς την Κυβέρνησίν Του, όπως ολοψύχως επιδοθώσιν εις την άμεσον και τυχείαν ανόρθωσιν των κακώς εν γένει εχόντων, ιδία δε των του Στρατού και Ναυτικού.

Ο Στρατιωικός σύνδεσμος δεν επιδιώκει την κατάργησιν της Δυναστείας, ή την αντικατάστασιν του Βασιλέως, Ούτινος το πρόσωπον είνε ιερόν δια τους αποτελούντας αυτόν, ουδ” επιθυμεί να εγκαθιδρύση την απολυταρχίαν, ή την Στρατοπρατίαν, ή να θίξη καθ” οιονδήποτε άλλον τρόπον, το Συνταγματικόν Πολίτευμαν, διότι οι αποτελούντες αυτόν αξιωματικοί εισί και αυτοπολίται Έλληνες και έχουσιν ορκισθή εις την τήρησιν του Συντάγματος.

Επειδή όμως ο τε Διάδοχος και οι Βασιλόπαιδες, αναλαμβάνοντες ενεργόν και Διοικητικήν υπηρεσίαν, ασκούσιν λεληθότως δια της προσωπικής αυτών επιβολής μεγίστην επίδρασιν επί της εν γένει διεξαγωγής της υπηρεσίας και του χαρακτήρος των Αξιωματικών και περιπίπτουσι κατ” ανάγκην εις προσωπικάς προστριβάς, αίτινες συντελούσιν εις μείωσιν του γοήτρου των υψηλών αυτών προσώπων, και επειδή αφ” ετέρου, καίτοι τα υψηλά ταύτα πρόσωπα κατά τύπους υπέχουσιν ευθύνην δια την διαχείρισιν της ανατεθειμένης αυτοίς υπηρεσίας, κατ” ουσίαν όμως διοικούσι τελείως, ανευθύνως, επί μεγίστη ζημία του συμφέροντος της υπηρεσίας και των ατόμων και παρά τον Συνταγματικόν Χάρτην της Χώρας – δια τούτο ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος πέποιθεν, ότι πρέπει, χάριν αυτού του συμφέροντος της Δυναστείας, όπως, ο τε Διάδοχος και οι Βασιλόπαιδες, απόσχωσι της ενεργού και Διοικητικής εν τω Στρατώ και τω Ναυτικώ υπηρεσίας, διατηρούντες τους ους κέκτηνται βαθμούς και προαγόμενοι, όταν προς τούτο ευδοκή ο Βασιλεύς.

Επίσης ο Στρατ. Σύνδεσμος ούτε των αλλαγήν της Κυβερνήσεως προτίθεται, διότι έχει την πεποίθησιν, ότι οι Κυβερνήται της Ελλάδος εισί πλειότερον παντός άλλου φυλοπάτριδες και εργάζονται πάντοτε δια την ευημερίαν και το μεγαλείον της Πατρίδος. Εν τούτοις επειδή ο διορισμός πολιτικών ανδρών ως υπουργών επί των Στρατιωτικών και Ναυτικών αντίκειται εις το καλώς εννοούμενον συμφέρον της εν γένει υπηρεσίας και ιδία της πειθαρχίας του στρατεύματος ως τούτο εκ μακράς πείρας κατεδείχθη παρά την καλήν θέλησιν των υπουργών τούτων, ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος υποβάλλει την παράκλησιν όπως εν των μέλλοντι ο Βασιλεύες, όστις εν τω δικαιώματί του κατά το Σύνταγμα διορίζει τους υπουργούς απαιτή ίνα οι υπουργοί των Στρατιωτικών και των Ναυτικών προέρχωνται εξ ανωτέρων εν ενεργεία ή διαθεσιμότητι αξιωματικών του Στρατού και του Ναυτικού.

Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος ούτε την αύξησιν των στελεχών του Στρατού και του Ναυτικού επιδιώκει, ούτε την απομάκρυνσιν των ανωτέρων αξιωματικών εκ της υπηρεσίας, διότι δεν εργάζεται προς εξυπηρέτησιν ποταπών ατομικών συμφερόντων, αλλά προς εκπλήρωσιν Ιερού Σκοπού.

Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος ποθεί όπως η Θρησκεία μας υψωθή εις τον εμπρέποντα ιερόν προορισμόν της, όπως η Διοίκησις της Χώρας καταστή χρηστή και έντιμος, όπως η Δικαιοσύνη απονέμηται ταχέως μετ” αμεροληψίας και ισότητος προς άπαντες εν γένει τους πολίτας, αδιακρίτως τάξεως, όπως η Εκπαίδευσιν του Λαού καταστή λυσιτελής δια τον πρακτικόν βίον και τας στρατιωτικάς ανάγκας της Χώρας, όπως η ζωή, η τιμή και η περιουσία των πολιτών εξασφαλισθώσιν, και τέλος όπως τα οικονομικά ανορθωθώσι, λαμβανομένων των απαιτουμένων μέτρων προς λελογισμένην διαρρύθμισιν των Εσόδων και Εξόδων του Κράτους, ώστε αφ” ενός μεν, ο σχεδόν πενεμενος Ελληνικμός Λαός ν” ανακουφισθή εκ των επαχθών φόρων, ους ήδη καταβάλλει και οίτινες ασπλάγχνως κατασπαλώνται προς διατήρησιν πολυτελών και περιττών υπηρεσιών και υπαλλήλων, χάριν της απαισίας συναλλαγής, αφ” ετέρου δε καθορισθώσι θετικώς τα όρια εντός των οποίων δύνανται ν” αυξήσωσιν αι δαπάναι δια την στρατιωτικήν της Χώρας παρασκευήν και δια την συντήρησιν του Στρατού και του Στόλου εν ειρήνη.

Προς τούτοις ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος, διαβλέπων προσεχείς εθνικάς περιπλοκάς, προκαλεί θερμώς όπως, κατ” ανάγκην αναπόδραστον, ληφθώσιν αμέσως και μέτρα τινά Στρατιωτικής περισσυλλογής, δυνάμενα ν” αντιμετωπίσωσι την περίστασιν ταύτην.

Τοιαύτην διατυποί ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος παράκλησιν προς ανόρθωσιν των διαφόρων Υπηρεσιών του Κράτους, των οποίων ο στρατός και το ναυτικόν αποτελούσιν ελάχιστον αλλά λίαν σπουδαίον μέρος.

Κρίνων δ' αυτόν αναρμόδιον όπως εισέλθη εις λεπτομερείας διαφευγούσας την ειδικότητα των έργων του και ας είνε αρμοδία να καθορίση η Κυβέρνησις μετά της Βουλής του Έθνους περιορίζεται εις την υποβολήν του κατωτέρω προγράμματος περιέχοντος γενικάς και θεμελιώδεις βάσεις της οργανώσεως του στρατού της ξηράς και της θαλάσσης και εις την υπόδειξιν των ληπτέων μέτρων αμέσως δια την ταχείαν στρατιωτικήν και ναυτικήν παρασκευήν της χώρας.

Προς τούτοις ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος, διαβλέπων προσεχείς εθνικμάς περιπλοκάς, προκαλεί θερμώς όπως, κατ” ανάγκην αναπόδραστοπν, ληφθώσιν αμέσως και μέτρα τινά Στρατιωτικής περισυλλογής, δυνάμενα ν” αντιμετωπίσωσιθ την περίστασιν ταύτην.

Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος, υποβάλλων την παράκλησιν ταύτην, ουδεμίαν έχει αμφιβολίαν, ότι γεννήσεται δεκτή, καθ” όσον και η θέλησις του Ελληνικού Λαού είνε τοιαύτη, και ότι η Κυβέρνησις, εν τη διακρινούση αυτήν φιλοπατρία, θέλει σπεύσει εις την σύγκλησιν της Βουλής προς ψήφισιν των προς επίτευξιν του Εθνοσωτηρίου τούτου έργου αναγκαιούντων μέσων. Η ανάγκη δε της αμέσου συγκλήσεως της Βουλής είνε αναπόδραστος, διότι η διάλυσις αυτής και η διεξαγωγή εκλογών, απαιτούσι χρόνων πολύν, η δε απώλεια και του ελαχίστου χρόνου μάτην κατά τας παρούσας περιστάσεις είνε αδίκημα προς την Πατρίδα.

Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος έχει στερνάν την απόφασιν, όπως, εν η περιπτώσει η παράκλησις αυτού δεν ληφθή υπ” όψει, μη υποχωρήση προ ουδενός κωλύματος, οθενδήποτε παρεμβαλλομένου προς ματαίωσιν του παρ” αυτού επιδιωκομένου Πατριωτικού σκοπού.
Απεκδυόμενος δε πάσης ευθύνης δια την δημιουργίαν οιασδήποτε τυχόν ανωμάλου καταστάσεως – προκληθησομένης, είτε προς τήρησιν δήθεν της πειθαρχίας, παρ” εκείνων οίτινες κατέστρεψαν αυτήν εκ θεμελίων προ πολλού, είτε προς καταδίωξιν των μελών του Συνδέσμου ως δήθεν ενεργούντων παρά τους Νόμους, παρ” εκείνων οίτινες ουδένα Νόμον ετήρησαν – απευθύνεται προς τα αγνά και πατριωτικά του Ελληνικού λαού αισθήματα και επιζητεί την αρωγήν αυτού ον τω ευγενεί αγώνα, εν αναλαμβάνει»

Το ψήφισμα του συλλαλητηρίου στις 14 Σεπτεμβρίου 1909

ΨΗΦΙΣΜΑ

Ο ΛΑΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

Ο Λαός των Αθηνών, και του Πειραιώς εις πάνδημον συνελθών συλλαλητήριον ίνα συσκεφθή περί των κοινών ήτοι περί γενικής των κακώς εχόντων ανορθώσεως πολιτικής τε και στρατιωτικής, ην από μακρού ήδη χρόνου υπόθησε και εζήτησε και την οποίαν το κίνημα της 15ης Αυγούστου ανέλαβε να πραγματοποιήση, αποβλέπων εις το ότι τα έννομα συμφέροντα και δικαιώματα του ουσιωδώς εθυσιάσθησαν υπό το ευπρόσωπον κάλυμμα ελευθέρου πολιτεύματος των αντιπροσώπων αυτού μεταβληθέντων εις ιδιοτελή ολιγαρχίαν αντικαταστήσασαν τους νόμους, δια της θελήσεώς της, συνεταιρισθείσαν δε μετ” αφηρολογήτου πλουτοκρατίας εν ω αυτός στέναζε υπό το βάρος των αδικωτάτων φόρων ήτο των επί της καταναλώσεως χωρίς καν να απολαμβάνη ως αντάλλαγμα την ασφάλειαν της ζωής, τιμής και ιδιοκτησίας.

ΨΗΦΙΖΕΙ
1) Εκφράζει την χαράν αυτού, διότι ο στρατός ηγέρθη προς κατάλυσιν της πολιτικής συναλλαγής και ενίσχυσιν των στρατιωτικών της χώρας δυνάμεων εις ας το εθνικόν μέλλον στηρίζεται.

2) Απευθύνεται ευλαβώς προς την Α.Μ. τον Βασιλέα, ως πρώτον και αναπόφευκτον παράγοντα της επιδιωκομένης πολιτικής παλιγγενεσίας εν τη πεποιθήσει ην έχει περί του ότι ο υπέρ ταύτης ηγών δέον να είναι κοινός Στέμματος, Λαού και Στρατού.

3) Εκφράζει την πεποίθησιν αυτού επί το δυνατόν σοβαρών οικονομιών ως πόρων ενισχύσεως του στρατού και του Ναυτικού, την μέχρι τούδε αποτυχίαν τοιούτων αποδίδων εις αυτό το ίδιον σύστημα, ούτινος την κατάργησιν επιδιώκει ήδη.

4) Εν απολύτω ανεπαρκεία του εξ οικονομικών πόρου συνιστά την υπέρ του Ταμείου της Εθνικής Αμύνης καθιέρωσιν του επί του γενικού εισοδήματος φόρου, αποκρούων διαρρήδην πάσιν νέαν αύξησιν επί των της καταναλώσεως ειδών και φρονών ότι τουναντίον λογικωτέρα του δασμαλογίου διαρρύθμισις θα είνε συγχρόνως προς όφελος του Δημοσίου και ανακούφισιν του Λαού.

5) Αξιοί να ίδη Κυβέρνησιν υποβάλλουσαν το ταχύτερον εις την Βουλήν, και ταύτην ψηφίζουσαν άρτιον σύστημα νομοθεσίας υπό το πνεύμα πολέμου της συναλλαγής, ανορθώσεως όλων των κλάδων της διοικήσεως και προστασίας της παραγωγής ιδέα δε να ψηφισθή νόμος περί προσόντων και μονιμότητος όλων ανεξαιρέτως των υπαλλήλων, όπως ούτοι καταλλήλως εκλεγόμενοι, μη απολυόμενοι δε, ουδέ μετατιθέμενοι άλλως, η ως ο νόμος διακελεύει, καταστώσιν αληθείς λειτουργοί της πολιτείας, αντί οργάνων του κόμματος ως είνε σήμερον. Να επιδιωχθή η δια καταλλήλων νομοθετημάτων και ιδίως δια νόμου κατασταλτικού της οπλοφορίας εμπέδωσις της δημοσίου ασφαλείας, του πρώτου τούτου γνωρίσματος πάσης ευνομουμένης πολιτείας.

Να προστατευθή η γεωργία, η κτηνοτροφία, η βιομηχανία, το εμπόριον και η ναυτυλία της χώρας, δια νομοθετημάτων ως εις άλλας χώρας, και ιδίως δια γεωργικών τραπεζών και συνδικάτων, προτιμωμένων συγχρόνως υπό ίσους όρους των εγχωρίων προϊόντων προκειμένου περί προμηθειών του δημοσίου.

Να ληφθεί πρόνοια περί βελτιώσεως της τύχης του εργάτου δουλεύοντος ήδη την χειρίστην των δουλειών προς το κεφάλαιον δι΄έλλειψιν παντός προστατευτικού Νόμου.

Να ψηφισθώσιν Νόμοι οργανικοί επί το απλούστερον ρυθμίζοντες τας δημοσίας υπηρεσίας και δη την λογιστικήν.

Να ψηφισθούν απλούστεροι δικονομικοί νόμοι προς ταχυτέραν και οικονομικωτέραν απονομήν της δεκαιοσύνης ως και ο αστυκός κώδηξ ο από τόσων δικαετηρίδων εις μάτην αναμενόμενος.

Να εκλείψη το ταχύτερον το μέγα σκάνδαλον «φυλακών – καταγεγέων» οργανιζομένων αληθών τοιούτων και συγκεντρουμένων προς εξυπηρέτησιν του κοινωνικού σκοπού, ον επιδιώκουσιν.

6) Διαμαρτύρεται κατά της σημερινής της πολιτείας αδιαφορίας περί μορφώσεως κλήρου και πρακτικωτέρας δημοτικής εκπαιδεύσεως, των δύο του των ισχυροτάτων παραγόντων του προβιβασμού του ατόμου.

7) Στιγματίζει ως κοινωνικόν αδίκημα την κρατούσαν τοκογλυφίαν, και θεωρεί επείγοντα τον άμεσον κατ” αυτής πόλεμον, δια νομοθετικού προσδιορισμού ανυπερβλήτου ορίου του εκ συμβάσεως τόκου.

8) Ως όρον αναπόφευκτον πάσης σοβαράς νομοθετικής εργασίας αξιοί την άμεσον μεταβολήν του κανονισμού της Βουλής του την κωλυσιεργίαν υποθάλψαντος και τελείως παραλύσαντος την του Πολιτεύματος λειτουργίαν.

9) Διακηρύσσει την σταθεράν αυτού απόφασιν περί ενδελεχούς εποπτείας Κυβερνήσεων και Βουλών μέχρις ου επιτύχη την πραγματοποίησιν όλων των ειρημένων πόθων του, αναγομένων εις ισάριθμα δικαιώματά του τα οποία εννοεί να υποστηρίξει δια πάσης θυσίας.

Εγένετο εν τω πεδίω του Άριως σήμερον την 14 Σεπτεμβρίου 1909».