Ημέρα της Παιδείας

Ακόμα και τα ίδια τα παιδιά, ιδίως στο Γυμνάσιο και το Λύκειο, περιγράφουν το σχολείο τους ως "Μηχανή άγχους" γιατί είναι στρεσογόνο, δεν είναι ευχάριστο και παραγωγικό και δεν βοηθάει τους μαθητές στην ομαλή ένταξη και την κοινωνικοποίησή τους

Όλα σήμερα συνηγορούν για ένα νέο σχολείο που είναι το ζητούμενο των καιρών και απαίτηση της κοινωνίας. Ένα σχολείο που να διαπαιδαγωγεί πρώτα τους νέους ανθρώπους κι έπειτα να προετοιμάζει τους μελλοντικούς επιστήμονες

Σχολική γιορτή η σημερινή, 30 Ιανουαρίου, ημέρα των γραμμάτων και της Παιδείας, ημέρα της νεολαίας, αλλά και ημέρα Μνημοσύνου των Τριών Μεγίστων Ιεραρχών της Εκκλησίας και διαχρονικών δασκάλων, πρωτεργατών και θεμελιωτών του Ελληνοχριστιανικού Πνεύματος και της ελληνοχριστιανικής Παιδείας, τα διδάγματα των οποίων και οι Παιδαγωγικές Αρχές που διετύπωσαν για την αγωγή, την μόρφωση και την Παιδεία των νέων, παραμένουν έως και σήμερα, παρά τη μεσολάβηση αιώνων, επίκαιρες και αναλλοίωτες, με τον πυρήνα τους να αναφέρονται στον άνθρωπο, στο νέο υπό εξέλιξη άνθρωπο και το ανθρωπιστικό ιδεώδες της αγωγής των νέων, που είναι συγκυριακά το ζητούμενο και της σημερινής κοινωνίας, σε μια εποχή που η αξία της ζωής έχει υποτιμηθεί σε τέτοιο σημείο και η εγκληματικότητα έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις στη χώρα μας, γεγονός που έφτασε πριν λίγες ημέρες να συζητείται και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με το σύνθημα των διοργανωτών, "Γίνε Άνθρωπος".

Η παραβατική συμπεριφορά που εμφανίζουν τελευταία οι ανήλικοι μαθητές, έφηβοι αγόρια αλλά και κορίτσια λαμβάνει συνεχώς απρόβλεπτες διαστάσεις, ακόμα και μέσα στους χώρους των σχολείων, δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με αστυνομικά και κατασταλτικά μέτρα, είναι ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα, που έχει σχέση, τόσο με την ανατροφή και την αγωγή των νέων, είναι βεβαίως θέμα Παιδείας και αφορά τόσο την οικογένεια όσο και το σχολείο, που από τα αποτελέσματα συμπεραίνεται ότι αδυνατούν ή και αδιαφορούν να το αντιμετωπίσουν.

Πολλοί μάλιστα προχωρούν και λίγο παραπέρα και καταλογίζουν ευθύνες τόσο στις οικογένειες όσο και στο σχολείο ειδικότερα και θεωρούν, ότι η ίδια η λειτουργία και ο προσανατολισμός του εκπαιδευτικού συστήματος είναι αυτός που ενισχύει, τόσο την ατομικότητα των μαθητών, τον ανταγωνισμό και το κυνήγι των βαθμών, στοιχεία που επιβαρύνουν αρνητικά το κλίμα στα σχολεία και αποτελούν ίσως τη γενεσιουργό αιτία της αντικοινωνικότητας και της παραβατικής συμπεριφοράς που παρουσιάζουν αρκετοί μαθητές ακόμα και μέσα στους χώρους των σχολείων.
Μέσα σ' αυτή τη λογική, το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα δεν δημιουργεί το παιδαγωγικό εκείνο περιβάλλον, ενός σχολείου που επιδιώκει την κοινωνικοποίηση των παιδιών, την αντιμετώπιση των ανισοτήτων μάθησης και τελικά την ομαλή ένταξη και ενσωμάτωση όλων των μαθητών στο ημερήσιο σχολικό πρόγραμμα.

Ακόμα και τα ίδια τα παιδιά, ιδίως στο Γυμνάσιο και το Λύκειο, περιγράφουν το σχολείο τους ως "Μηχανή άγχους" γιατί είναι στρεσογόνο, δεν είναι ευχάριστο και παραγωγικό και δεν βοηθάει τους μαθητές στην ομαλή ένταξη και την κοινωνικοποίησή τους. Ο χρόνος παραμονής τους στις σχολικές τάξεις, είναι ένας διαρκής αγώνας διεκπεραίωσης της ύλης και του προγράμματος και δεν αφήνει περιθώρια ανάπτυξης σχέσεων και συνεργασίας μεταξύ των μαθητών. Δεν καλλιεργεί και δεν προάγει καθόλου σχεδόν τις διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ των μαθητών, δεν χρησιμοποιεί τη συνεργατικότητα, ως μέθοδο διδασκαλίας, πέρα από κάποια προαιρετικά προγράμματα και δεν δημιουργεί διαύλους σχέσεων, φιλίας και συναδελφικότητας μεταξύ των μαθητών.

Αλλά και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί φαίνεται ότι αδυνατούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις αυτές και λόγω ίσως προσωπικών αδυναμιών αλλά και λόγω του βεβαρημένου αναλυτικού προγράμματος και της περιττής εν πολλοίς διδακτέας ύλης και αντικειμένων που έχουν να διδάξουν. Έτσι δεν έχουν την άνεση χρόνου και οι ίδιοι ν' ασχοληθούν με θέματα σχέσεων, συμπεριφοράς και γενικότερα διαύλων επικοινωνίας με τους μαθητές τους.

Όλη η δομή και η κατεύθυνση του εκπαιδευτικού μας συστήματος στοχεύει τελικώς, μέσα από ένα εξεταστικό διαρκές σύστημα, να προετοιμάσει τα παιδιά, ξεκινώντας ακόμα και από το Δημοτικό και μέχρι το Λύκειο, για τον τελικό στόχο, που είναι βέβαια μια θέση στο Πανεπιστήμιο, με την απαραίτητη στήριξη και των φροντιστηρίων. Αυτό θεωρείται ακόμα και από τους γονείς ως επιτυχία δυστυχώς σήμερα.

Ο καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης στο Βήμα της Κυριακής 11/2/2024 γράφει σχετικά με το θέμα "Το Λύκειο να ξαναγίνει σχολείο" τα παρακάτω: "Ακούμε συνεχώς και παραπέμπουμε στην Παιδεία για τη λύση παντός προβλήματος. Ποια Παιδεία λοιπόν; Ας συνειδητοποιήσουμε ότι το Λύκειο, η κορύφωση της Σχολικής Εκπαίδευσης, έχει αχρηστευθεί ως παιδευτικός παράγων και λειτουργεί οιονεί σαν άτυπο φροντιστήριο και μάλιστα αναξιόπιστο και αίσθηση μαθητών και γονέων…" και καταλήγει "είναι πράγματι όλα θέμα Παιδείας, αλλά με διαφορετικό νόημα, παιδεία ως επανόδου της σχολικής εκπαίδευσης στο σκοπό για τον οποίοι δημιουργήθηκε να υπηρετεί τη χρήσιμη γνώση, την καλλιέργεια της σκέψης, τη μόρφωση υπεύθυνων πολιτών, την κοινωνική ευαισθησία των μαθητών και όχι την κάλυψη αποκλειστικά μαθημάτων των εισαγωγικών εξετάσεων…".

Είναι χαρακτηριστικό επίσης το παρακάτω απόσπασμα από το περιοδικό "Σχολείο" ειδική έκδοση της Καθημερινής 7/9/2025 που περιγράφει ακριβώς το κλίμα που επικρατεί στα σχολεία σήμερα. "Είναι μεσάνυχτα πριν το διαγώνισμα. Ένα 13χρονο κορίτσι με πόνο στο στομάχι και κλάματα, προσπαθεί να αποστηθίσει κάτι που ήδη ξέρει. Ο φόβος της αποτυχίας, του προκαλεί μια σειρά συμπτώματα άγχους, όπως σφίξιμο στο στομάχι, ταραχή, ξηροστομία, ξερόβηχας τρεμάμενα χέρια και ταχυκαρδία. Το άγχος της επίδοσης φαίνεται να κυριαρχεί στο σχολικό περιβάλλον, λιγότερο στο Δημοτικό και περισσότερο στο Γυμνάσιο και αποτελεί συνεπώς μια σιωπηλή, αλλά διαβρωτική κατάσταση για τον μαθητή, συνδέεται δε άμεσα με το εξεταστικό και βαθμοθηρικό πνεύμα που κυριαρχεί στο σχολείο, περιορίζονται έτσι ή και ακυρώνοντας στην πράξη τον παιδαγωγικό και διαμορφωτικό ρόλο του σχολείου.

Εκείνο που χρειαζόμαστε συνεπώς είναι μια νέα αναγέννηση στη δια βίου Παιδεία, ικανή να αναδείξει τις ανθρωπιστικές αξίες της ζωής, γιατί αυτό έχει ανάγκη η σημερινή προβληματική κοινωνία. Επιστροφή λοιπόν στον άνθρωπο, επιστροφή στην καλλιέργεια της ψυχής και του πνεύματος των νέων παιδιών, αυτών που μπορούν να φέρουν την Αναγέννηση στην κοινωνία.

Όλα σήμερα συνηγορούν για ένα νέο σχολείο που είναι το ζητούμενο των καιρών και απαίτηση της κοινωνίας. Ένα σχολείο που να διαπαιδαγωγεί πρώτα τους νέους ανθρώπους κι έπειτα να προετοιμάζει τους μελλοντικούς επιστήμονες, όπως ακριβώς το ζήτησε πρόσφατα και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε μια συμβολική του συνεδρίαση με θέμα τις γυναικοκτονίες στην Ελλάδα και το σύνθημα "Γίνε Άνθρωπος" με τιμητικά καλεσμένους όλες τις οικογένειες που έχασαν προσφιλή τους πρόσωπα, από τα χέρια νέων εγκληματιών, χωρίς ανθρώπινα συναισθήματα.

Σήμερα, πλέον υπάρχει γενικευμένη κοινωνική απαίτηση για ένα νέο σχολείο στη λειτουργία του, διαφορετικό από το παλιό, ένα σχολείο με ανθρωπιστικά και κοινωνικά και διαφορετικούς εκπαιδευτικούς και παιδαγωγικούς σκοπούς και στόχους.

Ένα σχολείο που θα λειτουργεί σ' ένα ευχάριστο και ελκυστικό, για τα παιδιά εκπαιδευτικό περιβάλλον, που να αμβλύνει και να μηδενίζει ακόμα τις κοινωνικές ανισότητες, που να διαπαιδαγωγεί σωστά και το προβάλλει δικά του πρότυπα και να διαμορφώνει σταδιακά υγιείς χαρακτήρες, με ολοκληρωμένη και ισόρροπη προσωπικότητα μαθητών. Ένα σχολείο συνεργατικό, που να ενισχύει τις διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ των μαθητών, τη φιλία, την αγάπη και την ευγενή άμιλλα και να δίνει προτεραιότητα και έμφαση στην πολύπλευρη σωματική και ψυχική καλλιέργεια των νέων.

Ο καλύτερος τρόπος να κάνουμε ένα παιδί καλό, είναι να το κάνουμε χαρούμενο και ευτυχισμένο.